Wiele kobiet po raku piersi unika wyrabiania orzeczenia, bojąc się stygmatyzacji („nie jestem inwalidką!”). To błąd. W świecie kodeksu pracy orzeczenie to Twój pakiet ochronny. To rekompensata za to, że choroba i leczenie zabierają Ci siły, których potrzebujesz do pracy.
Oto co konkretnie zyskujesz przy każdym stopniu.
1. Stopień Lekki (Najmniej przywilejów)
Zazwyczaj przyznawany po zakończeniu leczenia, gdy rokowania są dobre, ale sprawność organizmu jest naruszona (np. obrzęk limfatyczny, brak piersi).
- Czas pracy: Standardowy (8h dziennie / 40h tygodniowo). Nie masz skróconego czasu pracy.
- Dodatkowy urlop: Brak. Masz tyle samo dni wolnych co zdrowy pracownik (20 lub 26).
- Co zyskujesz?
- Przerwa na gimnastykę: Masz prawo do dodatkowej, płatnej przerwy 15-minutowej na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek (łącznie masz 30 min przerwy, jeśli pracujesz min. 6h).
- Przystosowanie stanowiska: Pracodawca powinien dostosować Twoje biurko/krzesło do Twoich potrzeb (np. profilaktyka obrzęku).
- Atut przy rekrutacji: Jesteś cenna dla pracodawcy, bo zatrudniając Cię, dostaje dofinansowanie z PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) do Twojej pensji. To często chroni przed zwolnieniem.
2. Stopień Umiarkowany (Złoty bilet onkologiczny)
To stopień, o który walczy większość pacjentów w trakcie i tuż po leczeniu (chemia/radioterapia). Daje najwięcej realnych korzyści w codziennym życiu zawodowym.
- Skrócony czas pracy: To najważniejszy przywilej! Pracujesz 7 godzin dziennie (35h tygodniowo), ale zarabiasz 100% pensji.
- Uwaga: Nie tracisz na zarobkach. Stawka jest liczona jak za pełny etat. To daje Ci 5 godzin w tygodniu ekstra na odpoczynek lub rehabilitację.
- Dodatkowy urlop: Należy Ci się dodatkowe 10 dni roboczych urlopu w roku.
- Razem: Jeśli miałaś 26 dni, teraz masz 36 dni płatnego wolnego.
- Haczyk: Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu nabywasz po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia do stopnia niepełnosprawności.
- Zakaz nadgodzin i nocek: Pracodawca nie może kazać Ci pracować w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej (chyba że sama chcesz i zdobędziesz zgodę lekarza medycyny pracy).
- Zwolnienie na badania: Masz prawo do płatnego zwolnienia z pracy na czas wizyty u lekarza lub zabiegu rehabilitacyjnego, jeśli nie da się ich wykonać poza godzinami pracy.
3. Stopień Znaczny (Najrzadszy w pracy)
Przyznawany zazwyczaj w zaawansowanym stadium choroby (przerzuty, niezdolność do samodzielnej egzystencji).
- Przywileje w pracy: Identyczne jak przy stopniu umiarkowanym (7h pracy, +10 dni urlopu, dodatkowe przerwy).
- Różnica: Tutaj często dochodzi Karta Parkingowa (niebieska koperta), która pozwala parkować na miejscach dla niepełnosprawnych.
- Uwaga: Przy raku (symbol 11-I) kartę parkingową dostaje się trudno – zazwyczaj tylko przy stopniu znacznym i znacznie ograniczonej możliwości samodzielnego poruszania się. Sam fakt choroby nowotworowej nie wystarcza na kartę parkingową.
Czy muszę pokazać orzeczenie szefowi?
To Twoja decyzja.
- NIE MUSISZ: Jeśli nie chcesz, by pracodawca wiedział, chowasz orzeczenie do szuflady. Wtedy jednak pracujesz 8 godzin i nie masz dodatkowego urlopu.
- WARTO: Jeśli pokażesz orzeczenie, przywileje (7h pracy, urlop) należą Ci się z mocy prawa. Pracodawca nie może powiedzieć „nie zgadzam się”. Musi skrócić Twój czas pracy.
Mit: „Jak pokażę papier, to mnie zwolnią”
Wręcz przeciwnie. W dużych firmach (powyżej 25 pracowników) pracodawca płaci gigantyczne kary na PFRON, jeśli nie zatrudnia odpowiedniej liczby osób niepełnosprawnych. Zatrudniając Ciebie (z orzeczeniem):
- Przestaje płacić karę.
- Dostaje co miesiąc dofinansowanie do Twojej pensji (w 2024 r. przy stopniu umiarkowanym to ok. 1350 zł, przy znacznym znacznie więcej).
Jesteś dla firmy oszczędnością, a nie ciężarem.
Jak zdobyć orzeczenie? (Procedura w 3 krokach)
To nie ZUS! Procedura jest prostsza i mniej stresująca.
- Wniosek: Pobierz formularz z lokalnego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (często przy MOPS/PCPR).
- Lekarz: Twój onkolog (lub lekarz rodzinny) wypełnia zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia (ważne 30 dni!). Dołączasz kserokopie wyników histopatologicznych, wypisów ze szpitala (karty informacyjne).
- Komisja: Czekasz na wezwanie. Rozmowa z lekarzem orzecznikiem jest zazwyczaj krótka. Pytają, jak choroba wpływa na Twoje życie.
- Wskazówka: Nie udawaj bohaterki. Mów prawdę: że jesteś zmęczona, że masz obrzęki, że bierzesz leki, które wpływają na koncentrację.
W pigułce – co musisz zapamiętać?
- Pieniądze: Orzeczenie nie daje renty dla Ciebie, ale daje dofinansowanie dla szefa (co chroni Twój etat).
- Czas: Stopień umiarkowany = 7 godzin pracy za pensję jak za 8 godzin.
- Urlop: +10 dni wolnego (po przepracowaniu roku z orzeczeniem).
- Symbol: Symbol raka na orzeczeniu to 11-I (Inne schorzenia). Nie jest on widoczny dla kadr wprost (jest zakodowany), ale pracodawca może się domyślić.
Twój ruch na dziś: Jeśli jesteś w trakcie leczenia lub tuż po, wejdź na stronę swojego Starostwa Powiatowego i pobierz wniosek o orzeczenie niepełnosprawności. Nawet jeśli czujesz się dobrze – dodatkowe 10 dni urlopu to czas na regenerację, który Ci się po prostu należy.
Treści zawarte w serwisie mają charakter informacyjny i nie zastępują porady prawnej. Przepisy dotyczące rehabilitacji zawodowej mogą ulegać zmianom.
