Kilka tygodni po operacji piersi lub węzłów chłonnych, podczas sięgania po kubek na wysoką półkę, nagle czujesz dziwny opór. Pod skórą pachy napina się coś twardego, przypominającego napiętą żyłkę gitarową lub gruby sznur. Boli, ciągnie i nie pozwala wyprostować ręki w łokciu.
To nie jest nawrót raka, ani uszkodzony mięsień. To Zespół Sznura Pachowego (AWS – Axillary Web Syndrome), zwany potocznie „sznurem”. Jest to zapalenie i stwardnienie naczyń limfatycznych (czasem też żylnych), które zamiast być elastyczne, zamieniają się w sztywne włókna.
Dobra wiadomość: To schorzenie jest wyleczalne i zazwyczaj mija samoistnie, ale odpowiednie ćwiczenia znacznie przyspieszają powrót do sprawności.
Złota zasada: „Nie zrywaj struny!”
Zanim zaczniesz ćwiczyć, musisz zrozumieć jedną rzecz: Tej struny nie wolno zerwać na siłę.
- Błąd: Gwałtowne szarpnięcie ręką („żeby puściło”) może doprowadzić do pęknięcia naczynia, wylewu krwi i stanu zapalnego.
- Cel: Chcemy tę strunę powoli, systematycznie rozciągać i uelastyczniać, aż znów stanie się miękka.
Jak ćwiczyć bezpiecznie? (Technika „Do granicy bólu”)
Wykonuj te ćwiczenia powoli. Szukaj uczucia „przyjemnego ciągnięcia” (tzw. sweet pain), a nie ostrego bólu, który wyciska łzy.
Ćwiczenie 1: „Pajączek” na ścianie (Rozgrzewka)
To najbezpieczniejszy start.
- Stań przodem do ściany na wyciągnięcie ramion.
- Połóż dłonie na ścianie na wysokości barków.
- Powoli „wędruj” palcami chorej ręki w górę po ścianie (jak pająk).
- Stop: Zatrzymaj się w momencie, gdy poczujesz, że sznur pod pachą się napina.
- Wytrzymaj w tej pozycji 10-15 sekund, oddychając głęboko.
- Powoli opuść rękę. Powtórz 5 razy.
Ćwiczenie 2: „Kelner” z tacą (Rotacja zewnętrzna)
AWS często blokuje nie tylko ruch w górę, ale i na boki.
- Stań prosto lub usiądź. Zegnij łokieć chorej ręki pod kątem 90 stopni i przyklej go do talii (jakbyś trzymała pod pachą gazetę). Dłoń zaciśnięta w pięść lub otwarta (jakbyś niosła tacę).
- Nie odrywając łokcia od ciała, powoli odwódź dłoń na zewnątrz (w bok).
- Poczujesz rozciąganie w klatce piersiowej i pod pachą.
- Wytrzymaj 10 sekund i wróć. Powtórz 10 razy.
Ćwiczenie 3: Rozciąganie w futrynie (Dla zaawansowanych)
Wykonuj to ćwiczenie tylko, jeśli „Pajączek” nie sprawia już dużego bólu.
- Stań w futrynie drzwi.
- Oprzyj przedramię chorej ręki o framugę (łokieć na wysokości barku lub nieco wyżej).
- Zrób mały krok do przodu i delikatnie wypchnij klatkę piersiową do przodu, zostawiając rękę z tyłu.
- Poczujesz mocne rozciąganie całej taśmy – od pachy aż do nadgarstka.
- Wytrzymaj 15-30 sekund.
Masaż czy ciepło? Co pomaga dodatkowo?
Samodzielne „rozmasowywanie” sznura jest trudne i bolesne. Jeśli jednak czujesz zgrubienie:
- Ciepło: Przed ćwiczeniami weź ciepły prysznic lub przyłóż ciepły okład na pachę (jeśli nie masz obrzęku limfatycznego!). Ciepło zmiękcza tkanki i ułatwia rozciąganie.
- Delikatny dotyk: Możesz delikatnie głaskać sznur wzdłuż jego przebiegu (od pachy w stronę łokcia), używając oliwki. Nie uciskaj mocno punktowo!
Kiedy potrzebujesz fizjoterapeuty?
Choć ćwiczenia domowe są świetne, AWS najlepiej leczy się manualnie w gabinecie. Fizjoterapeuta onkologiczny stosuje techniki rozluźniania mięśniowo-powięziowego. Potrafi „chwycić” sznur i bezpiecznie go zmobilizować, co często przynosi ulgę już po 1-2 wizytach.
Skonsultuj się z lekarzem lub fizjoterapeutą, jeśli:
- Sznur jest czerwony, gorący i bardzo bolesny (ryzyko zapalenia żył).
- Ćwiczenia nie przynoszą poprawy po 2 tygodniach.
- Obrzęk ręki nagle się powiększył.
W pigułce – co musisz zapamiętać?
- To mija: Sznur (AWS) to częste powikłanie, które zazwyczaj ustępuje w ciągu 3 miesięcy.
- Cierpliwość: Rozciąganie to proces. Nie próbuj „zerwać” blokady jednym ruchem.
- Oddech: Podczas rozciągania nie wstrzymuj powietrza. Głęboki wydech pomaga rozluźnić mięśnie.
- Lokalizacja: Sznur może sięgać aż do nadgarstka (a nawet kciuka!). Jeśli boli Cię nadgarstek, to też może być AWS.
Twój ruch na dziś: Podejdź do ściany i zrób „test pajączka”. Sprawdź, jak wysoko możesz podnieść rękę bez bólu. To Twój punkt wyjścia. Wykonuj to ćwiczenie 2 razy dziennie – rano i wieczorem – starając się każdego dnia sięgnąć o centymetr wyżej.
