Ważne wyjaśnienie na start: W systemie NFZ nie istnieje coś takiego jak „wypożyczalnia”. Istnieje procedura medyczna o nazwie Domowe Leczenie Tlenem (DLT). To oznacza, że nie dostajesz tylko maszyny do ręki. Zostajesz objęta opieką specjalistycznej poradni, która dostarcza sprzęt do domu, serwisuje go i regularnie kontroluje Twoje wyniki (wizyty pielęgniarki/lekarza w domu).
Aby to dostać, musisz spełnić wyśrubowane kryteria medyczne. „Duszność” czy „zmęczenie” to za mało.
NFZ finansuje tlenoterapię tylko w przypadku niewydolności oddechowej. Musisz udowodnić „na papierze”, że Twoje płuca nie są w stanie same pobrać wystarczającej ilości tlenu z powietrza.
Oto Twoja ścieżka:
Krok 1: Test Prawdy (Gazometria)
To kluczowe badanie. Pulsoksymetr na palcu (nasycenie tlenem/saturacja) to tylko wskazówka. Podstawą kwalifikacji jest Gazometria (pobranie krwi z tętnicy, zazwyczaj na nadgarstku).
- Badanie wykonuje się w szpitalu (na oddziale pulmonologii, onkologii lub internie).
- Kryterium NFZ: Ciśnienie parcjalne tlenu we krwi (PaO2) musi wynosić poniżej 55 mmHg (lub poniżej 60 mmHg, jeśli masz dodatkowe obciążenia, np. nadciśnienie płucne).
Krok 2: Skierowanie do Poradni DLT
Jeśli gazometria wyjdzie słabo (czyli kwalifikujesz się), potrzebujesz skierowania.
- Kto wystawia: Lekarz wypisujący Cię ze szpitala (pulmonolog, internista) lub lekarz rodzinny (POZ).
- Co wpisać: Skierowanie do Poradni Domowego Leczenia Tlenem (kod resortowy 1210).
- Kod choroby: Zazwyczaj J96 (Niewydolność oddechowa).
Krok 3: Rejestracja w Poradni DLT
To najtrudniejszy logistycznie moment. Poradnie DLT to często prywatne firmy medyczne, które mają kontrakt z NFZ. Działają w konkretnych rejonach (województwach).
- Wpisz w Google: „Poradnia domowego leczenia tlenem [Twoje Miasto/Województwo] NFZ”.
- Zadzwoń i zapytaj o terminy.
- Dostarczasz im: Skierowanie + Wynik gazometrii + Kartę informacyjną ze szpitala.
Krok 4: Instalacja w domu
Jeśli poradnia zakwalifikuje Cię do programu:
- Przyjazd: Technik przywozi koncentrator do Twojego domu.
- Szkolenie: Uczy Cię obsługi (to proste: włączasz do prądu, ustawiasz przepływ zalecony przez lekarza, zakładasz wąsy tlenowe).
- Koszt: Za sprzęt, serwis i wizyty kontrolne nie płacisz nic (pokrywa to NFZ).
Pułapka finansowa: Prąd
Koncentrator tlenu to urządzenie elektryczne, które działa jak „odwrócony odkurzacz” – zasysa powietrze, oddziela azot i podaje Ci czysty tlen. Musi pracować długo (zazwyczaj lekarz zaleca min. 15-17 godzin na dobę).
- Pobór mocy: Ok. 300-400 W.
- Rachunek: Przy pracy 15h dziennie, Twój rachunek za prąd wzrośnie o ok. 150-200 zł miesięcznie.
- Refundacja prądu: NFZ nie zwraca za prąd. Możesz starać się o symboliczny dodatek w MOPS/PCPR (z tytułu niepełnosprawności), ale to grosze.
Alternatywa: Hospicjum Domowe (Gdy nie spełniasz kryteriów DLT)
Co jeśli czujesz duszność (masz raka płuc, przerzuty), ale Twoja gazometria jest „za dobra” na NFZ (np. PaO2 wynosi 65 mmHg)? Poradnia DLT Cię odrzuci.
Wtedy ratunkiem jest Hospicjum Domowe.
- Hospicja mają własne koncentratory tlenu.
- Wypożyczają je swoim pacjentom bezpłatnie w ramach opieki paliatywnej.
- Wymagania: Skierowanie do hospicjum domowego od lekarza rodzinnego lub onkologa. To często szybsza ścieżka niż DLT.
Alternatywa 2: Wynajem prywatny
Jeśli nie kwalifikujesz się na NFZ, a nie chcesz hospicjum:
- Wypożyczalnie medyczne oferują koncentratory za ok. 150 zł miesięcznie.
- Kaucja zwrotna: ok. 200-300 zł.
- Plus: Dostajesz sprzęt od ręki (często w ten sam dzień), bez biurokracji i kłucia tętnic.
W pigułce – co musisz zapamiętać?
- Klucz do darmowego tlenu: Wynik gazometrii (PaO2 < 55-60 mmHg).
- To nie butla: Koncentrator wymaga prądu. Nie działa na baterie (chyba że kupisz drogą wersję przenośną). W razie awarii prądu musisz mieć plan B.
- Hospicjum: Jeśli masz nowotwór, hospicjum domowe zazwyczaj załatwia tlen szybciej i prościej niż poradnia pulmonologiczna.
Twój ruch na dziś: Jeśli pacjent jest w szpitalu – poproś lekarza prowadzącego o wykonanie gazometrii przed wypisem. Jeśli wynik jest zły, nie wychodź ze szpitala bez skierowania do Poradni Domowego Leczenia Tlenem i kserokopii tego wyniku! To Twoja przepustka.
