Kiedy słyszysz diagnozę „rak”, Twój pierwszy odruch to: „Gdzie jest najbliższy szpital?”. Lekarz rodzinny wypisuje kartę DiLO i często kieruje Cię do powiatowej placówki „za rogiem”. I tu musimy się zatrzymać.
W Polsce w ramach NFZ rejonizacja w lecznictwie specjalistycznym i szpitalnym NIE ISTNIEJE. Mieszkając w Rzeszowie, masz pełne prawo operować się w Szczecinie. Mieszkając w małej wsi na Podlasiu, możesz leczyć się w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie lub Gliwicach.
Dlaczego warto spakować walizkę i jechać setki kilometrów, zamiast leczyć się blisko domu?
1. Dlaczego „blisko” nie znaczy „dobrze”? (Efekt Skali)
W onkologii obowiązuje brutalna zasada: Im więcej, tym lepiej. Chirurg, który wykonuje 300 mastektomii rocznie, ma „rękę” nieporównywalnie lepszą niż chirurg w szpitalu powiatowym, który operuje pierś raz w tygodniu, a w międzyczasie wycina wyrostki i pęcherzyki żółciowe.
W dużych Centrach Onkologii (tzw. Ośrodkach Referencyjnych):
- Doświadczenie: Lekarze widzieli tysiące przypadków, w tym te nietypowe i skomplikowane.
- Sprzęt: Mają dostęp do nowoczesnej radioterapii i leków w ramach badań klinicznych, których mały szpital nie posiada.
- Zespół: Masz dostęp do psychoonkologa, rehabilitanta i dietetyka na miejscu.
Breast Units (Ośrodki Kompetencji Raka Piersi): To Twój cel. Są to certyfikowane oddziały, które zajmują się tylko piersiami. Statystyki są nieubłagane: Pacjentki leczone w Breast Units żyją dłużej i mają lepszą jakość życia (np. ładniej zrekonstruowane piersi) niż te leczone w szpitalach ogólnych.
2. Mit Skierowania: „Papier jest ważny tylko w województwie”
To nieprawda.
- Karta DiLO jest dokumentem ogólnopolskim. Jest ważna w każdym szpitalu, który ma kontrakt z NFZ na pakiet onkologiczny.
- Skierowanie do szpitala/poradni: Jest ważne na terenie całej Polski. Żadna rejestratorka nie ma prawa odmówić Ci zapisu tylko dlatego, że masz „kod pocztowy z innego miasta”.
3. Bariera Logistyczna: „Jak ja tam dojadę/Gdzie będę spać?”
To najczęstsza obawa. „Wolę lokalny szpital, bo mąż będzie mógł mnie odwiedzać codziennie”. To zrozumiałe, ale w onkologii stawiamy na skuteczność, a nie wygodę odwiedzin.
- Hotele przyszpitalne: Wielkie centra onkologii (np. w Gliwicach, Bydgoszczy, Warszawie) mają swoje hotele lub hostele dla pacjentów, którzy przyjeżdżają na radioterapię lub chemię jednodniową. Nocleg jest tam często bezpłatny (pokrywany przez NFZ w ramach procedury hotelowej) lub kosztuje symboliczne grosze.
- Transport: Jeśli Twój stan zdrowia na to pozwala, dojazd pociągiem raz na 3 tygodnie na chemię jest wysiłkiem, który warto podjąć dla dostępu do lepszych terapii.
4. Czy można zmienić szpital w trakcie leczenia?
Tak. Karta DiLO nie jest cyrografem. Jeśli czujesz, że w obecnym szpitalu:
- Terminy są odwoływane,
- Lekarz nie ma dla Ciebie czasu,
- Nie proponują Ci nowoczesnych metod (np. operacji oszczędzającej),
…masz prawo zabrać dokumentację i przenieść się gdzie indziej.
Jak to zrobić?
- Umów wizytę w nowym ośrodku (konsultacja „drugiej opinii”).
- Jeśli nowy lekarz podejmie się leczenia, idziesz do Koordynatora w starym szpitalu.
- Mówisz: „Rezygnuję z leczenia tutaj. Proszę o zamknięcie etapu w karcie DiLO i wydanie jej (lub odblokowanie w systemie) oraz kserokopii dokumentacji”.
- Zanosisz kartę do nowego szpitala.
5. Kiedy „rejonizacja” jednak działa? (Wyjątki)
Są sytuacje, w których NFZ patrzy na adres:
- Lekarz POZ (Rodzinny): Tu wybierasz przychodnię blisko domu.
- Transport Sanitarny (Karetka przewozowa): Jeśli przysługuje Ci bezpłatny transport na chemię/naświetlania (bo jesteś niesprawna ruchowo), NFZ zazwyczaj pokrywa go tylko do najbliższego ośrodka, który może wykonać dane świadczenie. Jeśli wybierzesz szpital na drugim końcu Polski, za transport zapłacisz sama.
W pigułce – co musisz zapamiętać?
- Twoje życie, Twój wybór: Nie pozwól, by o Twoim losie decydowała odległość w kilometrach.
- Breast Units: Szukaj szpitali z tym certyfikatem. To „liga mistrzów” w leczeniu piersi.
- Odwiedziny: Są miłe, ale ważniejsze jest to, by chirurg miał doświadczenie. Przez 3 dni w szpitalu wytrzymasz bez rosołu od mamy, jeśli w zamian dostaniesz profesjonalną opiekę.
- Druga opinia: Zawsze masz prawo skonsultować swoją diagnozę w innym ośrodku, zanim położysz się na stół operacyjny.
Twój ruch na dziś: Wejdź w internet i wpisz: „Mapa Breast Unit Polska”. Sprawdź, gdzie znajduje się najbliższy certyfikowany ośrodek. Może okazać się, że jest w mieście obok (50 km dalej), a oferuje standard leczenia o klasę wyższy niż Twój szpital powiatowy. Zadzwoń tam i zapytaj o termin konsultacji z kartą DiLO.
Treści zawarte w serwisie mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Prawo do wyboru placówki wynika z ustawy o ś
