Koordynator w diagnostyce onkologicznej: kim jest, o co można go zapytać i kiedy go szukać

W pigułce

• Koordynator onkologiczny to osoba, która prowadzi Cię przez diagnostykę i leczenie oraz łączy świat lekarza z Twoim.
• Funkcję wprowadziła ustawa o Krajowej Sieci Onkologicznej z 2023 roku, a sieć działa w Polsce od 1 kwietnia 2025 roku.
• Koordynator ma być przypisany każdemu pacjentowi. To ośrodek, a nie Ty, ma szukać właściwego miejsca leczenia.
• Karta DiLO zastępuje skierowania i uruchamia terminy: 14 dni do specjalisty, 28 dni diagnostyki wstępnej, 21 dni pogłębionej.
• Możesz pytać koordynatora o terminy, kolejne kroki, dokumenty i logistykę. To jest jego rola.
• Koordynator nie leczy i nie zastępuje psychoonkologa. Wsparcie emocjonalne oferuje m.in. telefon 800 080 164.

Koordynator to osoba, która prowadzi Cię przez etapy diagnostyki i leczenia. Łączy świat lekarza ze światem pacjenta. Tłumaczy, gdzie się zgłosić, kiedy i z jakim dokumentem. Ustawa z dnia 9 marca 2023 roku o Krajowej Sieci Onkologicznej wprowadziła funkcję koordynatora jako element systemu. Koordynator to nie to samo co lekarz prowadzący. Decyzje medyczne podejmuje lekarz i konsylium. Koordynator dba o to, by te decyzje nie utknęły w logistyce. Koordynator zna topografię szpitala i powiązanych poradni i pomoże i dotrzeć tam gdzie trzeba. Po drugie,zna  terminy, których system musi dotrzymać. Po trzecie zna i rozumie, sposób rozliczania świadczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Skąd wziął się ten pomysł? Stoi za nim twarda nauka

Pomysł “nawigatora pacjenta” stworzył w 1990 roku amerykański chirurg dr Harold P. Freeman w nowojorskim Harlemie. Pracował z kobietami, które gubiły się między nieprawidłowym wynikiem badania a rozpoczęciem leczenia. Wynik jego programu był uderzający. Jak opisuje materiał edukacyjny Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO), pięcioletnie przeżycie u czarnoskórych kobiet z rakiem piersi wzrosło z 39% do 70%. Program nie wprowadzał nowego leku, ale pomagał kobietom szybciej trafić na badania, nie zgubić wyniku i rozpocząć leczenie. 

Późniejsze, duże badania to potwierdziły. Amerykański Narodowy Instytut Raka prowadził program badawczy nad nawigacją pacjenta (Patient Navigation Research Program). Freeman podsumował go w 2012 roku na łamach pisma naukowego Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention. Wniosek był praktyczny: nawigacja może pomagać domykać diagnostykę szybciej, zwłaszcza wtedy, gdy sprawa łatwo mogłaby utknąć między poradniami, wynikami i kolejnymi wizytami. Dla pacjenta najgorszy bywa właśnie ten odcinek – między “coś jest nie tak” a “wiemy, co to jest”. 

Idea się przyjęła globalnie. W styczniu 2024 roku amerykański publiczny płatnik (CMS) zaczął finansować nawigację pacjenta jako osobną usługę. To pokazuje, że koordynacja przestała być eksperymentem, a stała się standardem opieki.

Co zmieniła Krajowa Sieć Onkologiczna?

Od 1 kwietnia 2025 roku w całej Polsce działa Krajowa Sieć Onkologiczna, w skrócie KSO. To nowy sposób organizacji leczenia raka. Jego sercem jest koordynacja. Ośrodki należące do sieci mają obowiązek wyznaczyć koordynatora dla każdego pacjenta. To nie pacjent ma szukać specjalistów i wolnych terminów. Robi to za niego ośrodek. Jeśli dany szpital nie wykonuje jakiegoś leczenia, w ramach sieci kieruje Cię tam, gdzie je wykonują. Pacjent wychodząc z gabinetu ma wiedzieć, jaki jest następny ruch. Za znalezienie właściwego miejsca odpowiada koordynator, nie chory.

Sieć ma też strukturę poziomów. Są ośrodki podstawowe i wysokospecjalistyczne (oznaczane jako SOLO I, II i III). Dla Ciebie ważne jest to, że przejście między nimi ma być płynne, a nie polegać na samodzielnym dzwonieniu po rejestracjach.

Karta DiLO i terminy, których pilnuje koordynator

Drugim filarem szybkiej ścieżki jest karta DiLO, Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego. Karta zastępuje skierowania do kolejnych specjalistów i dokumentuje cały proces w jednym miejscu. Należy do Ciebie, jest Twoją własnością. Najważniejsze jednak są terminy, które karta uruchamia. To ramy, których system ma dotrzymać, a koordynator ich pilnuje.

Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że ścieżka wygląda tak:

• Pierwsza wizyta u specjalisty — do 14 dni od wpisania na listę oczekujących.
• Diagnostyka wstępna (potwierdzenie lub wykluczenie nowotworu) — nie powinna przekroczyć 28 dni.
• Diagnostyka pogłębiona (typ i zaawansowanie) — nie powinna przekroczyć 21 dni.
• Konsylium i rozpoczęcie leczenia — nie powinny przekroczyć 2 tygodni od zgłoszenia się pacjenta do szpitala.

Od założenia karty do diagnozy zwykle przewiduje się około 7 tygodni. Jeśli te terminy się przesuwają, to ten moment, by zapytać koordynatora dlaczego.

cieżce nie obowiązuje “limit na ten rok”, który zna wielu pacjentów z innych kolejek.Obecnie, trwają prace nad elektroniczną wersją karty, e-DiLO.

O co pytać koordynatora?

O terminy: “Na kiedy mam zaplanowane badanie i kiedy poznam wynik?”. O kolejny krok: “Co dzieje się po tej wizycie i gdzie mam się zgłosić?”. O dokumenty: “Jakie papiery mam ze sobą zabrać i czy karta DiLO jest już aktywna?”. Możesz też pytać o logistykę. “Czy te badania da się umówić tego samego dnia?”. “Do kogo dzwonić, jeśli pojawi się problem między wizytami?”. To nie są pytania kłopotliwe. To jest właśnie rola tej osoby. Pomocne bywa pytanie o konsylium. To spotkanie zespołu specjalistów, którzy wspólnie ustalają plan leczenia. Możesz zapytać, kiedy się odbędzie i kiedy poznasz jego decyzję.

Część pacjentów prosi też o’numer telefonu lub kontakt do koordynatora. Świadomość, że jest do kogo zadzwonić, sama w sobie obniża napięcie.

Czego koordynator nie zrobi? Granice tej roli

Koordynator nie leczy i nie stawia diagnozy. Nie zmieni decyzji lekarza ani ustaleń konsylium. Nie zinterpretuje za lekarza wyniku badania. Eksperci portali onkologicznych zwracają uwagę, że brakuje jednolitych wymagań wobec koordynatorów. W efekcie czasem funkcję tę pełnią osoby z administracji, bez pełnego przygotowania. Co to oznacza dla Ciebie? Że jakość wsparcia bywa różna w różnych miejscach. Jest też kwestia liczb. W starszych zapowiedziach resortu mówiono o potrzebie około 700 koordynatorów; dziś lepiej traktować tę liczbę jako punkt odniesienia, bo realna obsada i obciążenie koordynatorów zmieniają się wraz z wdrażaniem KSO. Na starcie sieci nie wszędzie ta obsada była pełna. Dlatego znajomość terminów ustawowych daje Ci grunt pod nogami.

Kiedy go szukać i jak go znaleźć?

Możesz zapytać w rejestracji lub lekarza: “Kto jest moim koordynatorem onkologicznym?”. Jeśli leczysz się w ośrodku Krajowej Sieci Onkologicznej, koordynator powinien być Ci przypisany. Wykaz placówek zakwalifikowanych do sieci publikuje NFZ na swoich stronach. Można tam sprawdzić, czy dany szpital należy do KSO.

Pomocna bywa też infolinia. Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ działa pod bezpłatnym numerem 800 190 590. Po połączeniu wybierasz konsultanta NFZ, a następnie opcję dotyczącą onkologii. Dowiesz się tam między innymi, gdzie wykonać badania i jak działa sieć. 

Koordynator a wsparcie emocjonalne

Koordynator porządkuje logistykę. To samo w sobie zdejmuje część ciężaru. Mniej telefonów, mniej niepewności, mniej nocnego główkowania “gdzie ja mam jutro być”.

Nie jest jednak psychoterapeutą. I nie taka jest jego rola. Lęk, który towarzyszy diagnozie, zasługuje na osobne, fachowe wsparcie. Tu z pomocą przychodzi psychologia. W Polsce działa bezpłatny telefon zaufania Polskiego Towarzystwa Psychoonkologicznego pod numerem 800 080 164.

Konkretne kroki

• Zapytaj wprost o swojego koordynatora. Przy odbiorze karty DiLO lub na pierwszej wizycie zapytaj: “Kto jest moim koordynatorem onkologicznym i jak się z nim kontaktować?”.
• Zapisz datę wpisania na listę oczekujących. Od niej liczą się ustawowe terminy: 14 dni do specjalisty, 28 dni na diagnostykę wstępną, 21 dni na pogłębioną.
• Poproś o kontakt na piśmie. Numer telefonu lub mail do koordynatora warto mieć zapisany.
• Sprawdź, czy Twój ośrodek jest w KSO. Wykaz placówek Krajowej Sieci Onkologicznej publikuje NFZ na swoich stronach.
• Zapisz numery, które mogą się przydać. Infolinia NFZ: 800 190 590. Telefon zaufania psychoonkologiczny: 800 080 164.
• Reaguj, gdy terminy się przesuwają. Możesz zapytać koordynatora o przyczynę, a w razie potrzeby zwrócić się do oddziału wojewódzkiego NFZ.
• Rozdziel pytania. Logistyka i terminy — do koordynatora. Decyzje medyczne — do lekarza i konsylium. Emocje — do psychoonkologa.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani konsultacji z personelem medycznym. Decyzje dotyczące diagnostyki i leczenia warto omawiać z lekarzem prowadzącym oraz koordynatorem w swoim ośrodku.

Autor: Redakcja FAQRAK

Data aktualizacji: 01.10.2026

Bibliografia

• Freeman H.P. The Origin, Evolution, and Principles of Patient Navigation. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention. 2012;21(10):1614-1617. doi:10.1158/1055-9965.EPI-12-0982.
• Dixit N., Rugo H.S., Burke N.J. Navigating a Path to Equity in Cancer Care: The Role of Patient Navigation. American Society of Clinical Oncology Educational Book. 2021;41:1-8. doi:10.1200/EDBK_100026.
• Freund K.M., Battaglia T.A., Calhoun E., et al.; Patient Navigation Research Program. Impact of Patient Navigation on Timely Cancer Care: The Patient Navigation Research Program. Journal of the National Cancer Institute. 2014;106(6):dju115. doi:10.1093/jnci/dju115.
• Raich P.C., Whitley E.M., Thorland W., Valverde P., Fairclough D.; Denver Patient Navigation Research Program. Patient Navigation Improves Cancer Diagnostic Resolution: An Individually Randomized Clinical Trial in an Underserved Population. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention. 2012;21(10):1629-1638. doi:10.1158/1055-9965.EPI-12-0513.
• Oluwole S.F., Ali A.O., Adu A., Blane B.P., Barlow B., Oropeza R., Freeman H.P. Impact of a cancer screening program on breast cancer stage at diagnosis in a medically underserved urban community. Journal of the American College of Surgeons. 2003;196(2):180-188. doi:10.1016/S1072-7515(02)01765-9.
• Chan R.J., Milch V.E., Crawford-Williams F., et al. Patient navigation across the cancer care continuum: An overview of systematic reviews and emerging literature. CA: A Cancer Journal for Clinicians. 2023;73(6):565-589. doi:10.3322/caac.21788.
• Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej (Dz.U. 2023 poz. 650; tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 1208).
• Narodowy Fundusz Zdrowia. Wykaz świadczeniodawców zakwalifikowanych do Krajowej Sieci Onkologicznej. Biuletyn Informacji Publicznej NFZ, aktualizacja 31.03.2025, dostęp: 19.06.2026.
• Narodowy Portal Onkologiczny. Krajowa Sieć Onkologiczna – rola koordynatora onkologicznego oraz wykaz ośrodków KSO. onkologia.pacjent.gov.pl, dostęp: 19.06.2026.
• Pacjent.gov.pl. Pacjenci z podejrzeniem choroby nowotworowej, czyli pakiet onkologiczny – karta DiLO, diagnostyka, konsylium i rola koordynatora. dostęp: 19.06.2026.
• Centrum e-Zdrowia. Proces diagnozy i leczenia pacjenta onkologicznego w jednym miejscu – czym jest e-DiLO? 19.02.2026, dostęp: 19.06.2026.
• Medicare.gov. Principal Illness Navigation Services. U.S. Centers for Medicare & Medicaid Services, dostęp: 19.06.2026.
• Narodowy Fundusz Zdrowia. Telefoniczna Informacja Pacjenta / infolinia informacyjna KSO: 800 190 590, dostęp: 19.06.2026.