W pigułce
- Zielone logo „Szybka Terapia Onkologiczna” oznacza placówkę z kontraktem NFZ na pakiet onkologiczny. Tylko tam działa karta DiLO.
- Karta DiLO to priorytetowe skierowanie, które pozwala ominąć zwykłe kolejki.
- Kartę wystawia lekarz POZ, specjalista AOS lub lekarz szpitalny w ramach NFZ. Nie wystawi jej prywatny gabinet poza systemem.
- Badanie zespołu Hanny (BMJ, 2020) pokazało, że opóźnienie leczenia o 4 tygodnie zwiększa ryzyko zgonu o 6–13 procent. Czas ma realne znaczenie.
- Od kwietnia 2025 roku opiekę onkologiczną w ramach NFZ prowadzą wyłącznie ośrodki Krajowej Sieci Onkologicznej (SOLO I, II, III).
- O planie leczenia decyduje konsylium.
- Każdy pacjent ma prawo do koordynatora onkologicznego.
- Przysługujące terminy: diagnostyka wstępna do 28 dni, diagnoza do około 7 tygodni, leczenie do 14 dni od zgłoszenia.
- Przy odmowie lub problemach pomaga koordynator, wojewódzki NFZ oraz Rzecznik Praw Pacjenta (800 190 590).
Zielone logo z napisem „Szybka Terapia Onkologiczna” to oznaczenie placówki, która ma z NFZ podpisany kontrakt na tzw. pakiet onkologiczny. Tylko w takim miejscu działa „zielona karta” DiLO.
Co oznacza zielone logo na drzwiach
Pakiet onkologiczny to zbiór przepisów z 2015 roku, którego celem było skrócenie kolejek do badań dla osób z podejrzeniem nowotworu złośliwego. Najważniejsza zmiana jaką przyniósł pakiet dotyczy pieniędzy i limitów. Świadczenia w jego ramach są finansowane bez limitów. Oznacza to, że fundusz (NFZ) zapłaci poradni czy szpitalowi za wszystkie potrzebne badania i procedury niezależnie od kontraktu. Placówki, które należą do KSO, zwykle oznaczone są, przy wejściu, tablicą z zielonym logo. Wykaz takich miejsc prowadzi każdy wojewódzki oddział NFZ na swojej stronie internetowej.
Zielona karta DiLO, która wcale nie jest zielona
Karta DiLO to skrót od Karty Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego. Potocznie mówi się o niej „zielona karta”, choć fizycznie jest biała. Osoba z kartą DiLO ma prawo do szybszej diagnostyki i szybszego rozpoczęcia leczenia. Karta należy do pacjenta i zastępuje pojedyncze skierowania. Zakłada się ją przy podejrzeniu lub rozpoznaniu nowotworu złośliwego. Jedna karta odpowiada jednemu nowotworowi. Przy nawrocie choroby lekarz może wystawić nową. Gdy karta zaginie, sytuacja nie jest stracona. Lekarz prowadzący dany etap leczenia może wystawić duplikat. Karta DiLO porządkuje informacje o diagnostyce i leczeniu. Lekarz, do którego pacjent zgłasza się z kartą i dokumentacją, może łatwiej sprawdzić, co już zostało wykonane. Obecnie system przechodzi w stronę e-DiLO, czyli elektronicznej karty diagnostyki i leczenia onkologicznego. Zgodnie z aktualnymi materiałami rządowymi papierowa i elektroniczna karta mają funkcjonować równolegle do końca 2026 r., a od 2027 r. karta ma być prowadzona wyłącznie elektronicznie.
Kto może wystawić kartę DiLO (a kto nie)
Kartę DiLO wystawia lekarz pracujący w placówce z kontraktem NFZ. Uprawnienia ma kilka grup lekarzy. Należą do nich: lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz lekarz specjalista w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS). Kartę może wystawić również lekarz w szpitalu. W niektórych sytuacjach robi to także lekarz w ramach badań profilaktycznych. Karty DiLO nie otrzymamy w prywatnym gabinecie działającym poza systemem NFZ. Jeśli ktoś wykonał badania odpłatnie, wyniki warto zabrać do lekarza w placówce NFZ. Na ich podstawie, medyk może wystawić kartę DiLO, jeśli wyniki uzasadniają podejrzenie lub rozpoznanie nowotworu złośliwego.
Warto pamiętać o realiach. Czasem lekarz waha się przed wystawieniem karty. Pacjent ma prawo zapytać o powód i poprosić o wyjaśnienie decyzji. Część pacjentów spotyka się z odmową lub odsyłaniem „od drzwi do drzwi” — w takiej sytuacji pomocna bywa interwencja w oddziale wojewódzkim NFZ.
Czas naprawdę ma znaczenie — co mówią badania
Zespół dr. Timothy’ego Hanny przeanalizował w 2020 roku 34 badania. Analiza objęła ponad 1,2 miliona pacjentów z siedmioma typami nowotworów. Były wśród nich rak piersi, jelita grubego oraz nowotwory głowy i szyi. Wniosek był jednoznaczny. Opóźnienie leczenia o cztery tygodnie wiązało się z wyższym ryzykiem zgonu — od 6 do 13 procent. Im dłuższe oczekiwanie na operację, chemioterapię i radioterapię, tym ryzyko rosło.
Co to oznacza dla Ciebie? Terminy zapisane na zielonej karcie to nie biurokratyczny rytuał. To także powód, dla którego upominanie się o szybki termin nie jest „robieniem problemu”. To korzystanie z prawa, które ma uzasadnienie naukowe.
Jak rozpoznać i znaleźć właściwą placówkę
Najpewniejszym źródłem jest strona wojewódzkiego oddziału NFZ. Znajdziesz tam aktualny wykaz placówek realizujących pakiet onkologiczny. Pomocny bywa też Narodowy Portal Onkologiczny pod adresem onkologia.pacjent.gov.pl. Prowadzi go publiczna instytucja, więc dane są wiarygodne. Jest jeszcze jedna droga — telefon. Bezpłatna i całodobowa Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ działa pod numerem 800 190 590. Po połączeniu wystarczy wybrać 1, a następnie 3, aby trafić na linię onkologiczną. Konsultant podpowie, gdzie wykonać badania i jak korzystać ze świadczeń.
Warto zwrócić uwagę na rodzaj świadczeń w ofercie danej placówki. Niektóre ośrodki prowadzą tylko część leczenia, na przykład samą chemioterapię. Dlatego część pacjentów leczy się w więcej niż jednym miejscu.
Krajowa Sieć Onkologiczna
Od 1 kwietnia 2025 r. realizacja opieki onkologicznej w zakresie objętym KSO wymaga kwalifikacji świadczeniodawcy do sieci i odpowiedniej umowy z NFZ. W praktyce oznacza to, że przed wyborem ośrodka warto sprawdzić aktualny wykaz NFZ.
KSO opiera się na ustawie z 9 marca 2023 roku. Jest częścią Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020–2030. Najważniejsza zasada brzmi; opiekę onkologiczną w ramach NFZ realizują ośrodki należące do sieci. Sieć dzieli szpitale na trzy poziomy, tzw. SOLO. To Specjalistyczne Ośrodki Leczenia Onkologicznego o stopniu I, II lub III.
Różnica między poziomami dotyczy zakresu leczenia. SOLO I prowadzi podstawowe procedury, SOLO III to ośrodki akademickie i instytuty z najbardziej zaawansowanymi terapiami. Można to porównać do systemu szkół i uczelni. Część spraw załatwia się blisko domu, część wymaga ośrodka wysokospecjalistycznego. Celem KSO jest wyrównanie standardów w całym kraju. Pacjent z mniejszej miejscowości ma otrzymać opiekę opartą na tych samych zasadach, co osoba z dużego miasta.
System bywa krytykowany za niedociągnięcia organizacyjne. Mimo to porządkuje on to, kto i na jakim poziomie może leczyć nowotwory.
Konsylium i koordynator — zespół, który pracuje dla pacjenta
W pakiecie onkologicznym pacjentem nie zajmuje się jeden lekarz. O planie leczenia decyduje konsylium, czyli zespół specjalistów. W jego skład wchodzą zwykle onkolog, chirurg, radioterapeuta i radiolog. Bywa, że uczestniczy w nim także psycholog lub pielęgniarka. Model wielospecjalistyczny jest dziś standardem organizacji leczenia onkologicznego. Taka współpraca ma poważne uzasadnienie naukowe. W badaniu obserwacyjnym z ośrodka w Bonn pacjenci, których przypadki częściej omawiano na konsyliach, mieli lepsze przeżycie całkowite. To wspiera model zespołowy, ale nie oznacza, że samo konsylium było jedyną przyczyną lepszego wyniku.
W ramach KSO, każdy pacjent ma do prawo do koordynatora onkologicznego. To on prowadzi pacjenta „za rękę” przez kolejne etapy. Umawia terminy badań, wyjaśnia decyzje konsylium i jest stałym punktem kontaktu.
Terminy, do których pacjent ma prawo
Pakiet onkologiczny ustala konkretne ramy czasowe. Diagnostyka wstępna ma potwierdzić lub wykluczyć nowotwór. Na jej wykonanie placówka ma do 28 dni. Cała ścieżka od zgłoszenia do postawienia diagnozy nie powinna przekroczyć 7 tygodni. Po diagnozie sprawą zajmuje się konsylium. Od momentu, gdy pacjent zgłosi się do wskazanej placówki, do rozpoczęcia leczenia nie powinno minąć więcej niż 14 dni.
To uprawnienia, których pacjent ma prawo oczekiwać i o które może pytać. Rzeczywistość bywa jednak trudniejsza od przepisów. Część pacjentów napotyka opóźnienia, mimo posiadania karty. W takich chwilach pomocna bywa konkretna wiedza. Aktualne terminy leczenia można sprawdzić w serwisie NFZ pod adresem terminyleczenia.nfz.gov.pl.
Co zrobić, gdy placówka odmawia albo system zawodzi
Zdarza się, że pacjent z kartą DiLO słyszy „nie przyjmiemy”. Bywa też odsyłany między ośrodkami. To frustrujące i wyczerpujące doświadczenie. W takiej sytuacji pierwszym sojusznikiem bywa koordynator. To jego zadanie, by pacjent trafił do właściwego miejsca i nie błądził w systemie.
Drugim krokiem może być kontakt z wojewódzkim oddziałem NFZ. Fundusz wprost zachęca, by zgłaszać problemy z realizacją świadczeń w ramach karty DiLO. Biuro Rzecznika Praw Pacjenta działa pod numerem 800 190 590, po wybraniu cyfry 2, w dni robocze w godzinach 8–18. Rzecznik weryfikuje zgłoszenia i w wybranych przypadkach podejmuje interwencję.
Pomocne bywają również organizacje pacjenckie. Fundacje takie jak Alivia czy Onkofundacja prowadzą poradniki i wspierają w poruszaniu się po systemie.
Warto pamiętać. Upominanie się o swoje prawa nie jest „byciem trudnym pacjentem” — to korzystanie z przysługujących z mocy przepisów praw.
Konkretne kroki
Poniżej praktyczna lista działań, które część pacjentów uznaje za pomocne na starcie.
- Sprawdź placówkę wcześniej. Wejdź na stronę wojewódzkiego oddziału NFZ i znajdź wykaz ośrodków z pakietem onkologicznym. Możesz też zadzwonić pod 800 190 590 (wybierz 1, potem 3).
- Poproś o kartę DiLO u uprawnionego lekarza. Wystawi ją lekarz POZ, specjalista w poradni AOS lub lekarz w szpitalu z kontraktem NFZ. Jeśli masz wyniki badań prywatnych, weź je ze sobą — na ich podstawie kartę można uzyskać w poradni NFZ.
- Zapytaj o koordynatora. Po rozpoznaniu nowotworu przysługuje Ci koordynator onkologiczny. Zapisz jego numer telefonu i traktuj go jako pierwszy kontakt w razie wątpliwości.
- Zanotuj terminy, które Ci przysługują. Diagnostyka wstępna do 28 dni, diagnoza do około 7 tygodni, rozpoczęcie leczenia do 14 dni od zgłoszenia. Aktualne terminy sprawdzisz na terminyleczenia.nfz.gov.pl.
- Zabezpiecz dokumenty. Trzymaj kartę DiLO, wyniki histopatologiczne i wypisy w jednej teczce. Gdy karta zaginie, lekarz prowadzący ostatni etap leczenia może wystawić duplikat.
- Reaguj, gdy napotkasz odmowę. Zgłoś problem koordynatorowi, a następnie wojewódzkiemu NFZ. Wsparcie da też Rzecznik Praw Pacjenta pod numerem 800 190 590 (cyfra 2, w dni robocze 8–18).
- Zadbaj o wsparcie emocjonalne. Bezpłatna infolinia psychoonkologiczna działa pod numerem 800 080 164, od poniedziałku do piątku w godzinach 18–22.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Indywidualną sytuację, plan diagnostyki i leczenia warto omówić z lekarzem prowadzącym lub koordynatorem onkologicznym, którzy znają pełny obraz choroby.
Autor: Redakcja FAQRAK
Data aktualizacji: 01.10.2026
Bibliografia
● Hanna T.P., King W.D., Thibodeau S., Jalink M., Paulin G.A., Harvey-Jones E., O’Sullivan D.E., Booth C.M., Sullivan R., Aggarwal A., Mortality due to cancer treatment delay: systematic review and meta-analysis, „BMJ” 2020;371:m4087. doi:10.1136/bmj.m4087; https://doi.org/10.1136/bmj.m4087.
● Freytag M., Herrlinger U., Hauser S. i in., Higher number of multidisciplinary tumor board meetings per case leads to improved clinical outcome, „BMC Cancer” 2020;20:355. doi:10.1186/s12885-020-06809-1; https://doi.org/10.1186/s12885-020-06809-1.
● Boland G.M., Chang G.J., Haynes A.B., Chiang Y.J., Chagpar R., Xing Y., Hu C.Y., Feig B.W., You Y.N., Cormier J.N., Association between adherence to National Comprehensive Cancer Network treatment guidelines and improved survival in patients with colon cancer, „Cancer” 2013;119(8):1593–1601. doi:10.1002/cncr.27935; https://doi.org/10.1002/cncr.27935.
● Ministerstwo Zdrowia / pacjent.gov.pl, Pacjenci z podejrzeniem choroby nowotworowej, czyli pakiet onkologiczny, pacjent.gov.pl, dostęp: 19.06.2026; https://pacjent.gov.pl/artykul/pacjenci-z-podejrzeniem-choroby-nowotworowej.
● Narodowy Fundusz Zdrowia, Karta DiLO – ważne informacje dla pacjentów, nfz.gov.pl, publikacja: 22.04.2026, aktualizacja: 08.06.2026, dostęp: 19.06.2026; https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/karta-dilo-wazne-informacje-dla-pacjentow,8928.html.
● Narodowy Fundusz Zdrowia, Wykaz świadczeniodawców zakwalifikowanych do Krajowej Sieci Onkologicznej, BIP NFZ, publikacja/aktualizacja: 31.03.2025, dostęp: 19.06.2026; https://www.nfz.gov.pl/bip/wykaz-swiadczeniodawcow-zakwalifikowanych-do-krajowej-sieci-onkologicznej/.
● Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej, Dz.U. 2024 poz. 1208 z późn. zm.; https://isap.sejm.gov.pl/.
● Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw, przyjęty przez rząd 26.05.2026 i skierowany do Sejmu 02.06.2026, dostęp: 19.06.2026; https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-krajowej-sieci-onkologicznej-oraz-niektorych-innych-ustaw2.
● Centrum e-Zdrowia, Karta diagnostyki i leczenia onkologicznego e-DiLO – cyfrowe rozwiązanie dla pacjentów i lekarzy, cez.gov.pl, publikacja: 19.11.2025, dostęp: 19.06.2026; https://www.cez.gov.pl/pl/page/o-nas/aktualnosci/karta-diagnostyki-i-leczenia-onkologicznego-e-dilo-cyfrowe-rozwiazanie-dla.
● Centrum e-Zdrowia, Ustawa o e-zdrowiu z podpisem prezydenta, cez.gov.pl, publikacja: 12.06.2026, dostęp: 19.06.2026; https://www.cez.gov.pl/pl/page/o-nas/aktualnosci/ustawa-o-e-zdrowiu-z-podpisem-prezydenta.
● Narodowy Portal Onkologiczny, Dostałem/-am kartę DiLO i co dalej?, onkologia.pacjent.gov.pl, publikacja: 10.05.2025, dostęp: 19.06.2026; https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/pacjent/podejrzenie/dostalem-am-karte-dilo-i-co-dalej.
● Narodowy Fundusz Zdrowia, Telefoniczna Informacja Pacjenta, dostęp: 19.06.2026; https://www.nfz.gov.pl/kontakt/telefoniczna-informacja-pacjenta/.
● Zwrotnik Raka, Telefon zaufania dla chorych na raka i opiekunów, na podstawie informacji o Infolinii Onkologicznej Polskiego Towarzystwa Psychoonkologicznego, dostęp: 19.06.2026; https://www.zwrotnikraka.pl/telefon-zaufania-infolinia-psychoonkologiczna-ptp/.
