W pigułce
- Karta DiLO działa dalej po diagnozie. Przełącza się z diagnostyki wstępnej na pogłębioną.
- Diagnostyka pogłębiona określa stopień zaawansowania i cechy nowotworu. Przewidziany jej czas to do 21 dni.
- O leczeniu decyduje konsylium, czyli zespół co najmniej trzech lekarzy. Zgodność z jego zaleceniem wiąże się z lepszymi wynikami leczenia.
- Po konsylium leczenie rusza w założeniu w ciągu 14 dni. Czas ma znaczenie dla rokowania.
- W ośrodku pomaga koordynator. Masz prawo znać jego kontakt.
- Pakiet onkologiczny nie ma limitów NFZ na niezbędne procedury.
- Możesz wybrać i zmienić ośrodek z kontraktem oraz poprosić o drugą opinię.
- Przy opóźnieniach pomaga koordynator, infolinia NFZ (800 190 590) i Rzecznik Praw Pacjenta.
- Od 1 stycznia 2027 roku obowiązkowa będzie e-DiLO, czyli karta elektroniczna.
Potwierdzenie nowotworu przełącza kartę DiLO na kolejny etap: diagnostykę pogłębioną i drogę do leczenia. To moment, w którym zielona karta zaczyna działać najmocniej. Poniżej tłumaczymy, co dzieje się krok po kroku.
Rozpoznanie to nie koniec drogi z kartą, a zmiana biegu
Po potwierdzeniu nowotworu lekarz zamyka etap diagnostyki wstępnej i otwiera diagnostykę pogłębioną. Karta pozostaje aktywna. Wciąż masz dostęp do osobnych, krótszych kolejek. Badania onkologiczne w ramach pakietu nie są objęte limitami Narodowego Funduszu Zdrowia. Karta DiLO działa jak przepustka. Otwiera Ci drogę do badań i konsultacji, na które inni pacjenci czekają znacznie dłużej. Ta przepustka nie traci ważności po diagnozie. Warto wiedzieć, że karta przechodzi razem z Tobą między placówkami. Jeśli zmieniasz ośrodek, karta wędruje wraz z dokumentacją.
Diagnostyka pogłębiona: po co kolejne badania, skoro już wiadomo
Skoro nowotwór jest potwierdzony, po co dalsze badania? Sama informacja o raku nie wystarcza, by zaplanować leczenie. Lekarze potrzebują do tego dokładnej mapy.
Diagnostyka pogłębiona określa stopień zaawansowania choroby. Sprawdza wielkość zmiany, zajęcie węzłów chłonnych i ewentualne przerzuty. Bada też cechy biologiczne nowotworu. Często obejmuje badania obrazowe, czyli tomografię czy rezonans. Bywają też potrzebne badania molekularne. Te ostatnie sprawdzają mutacje w komórkach guza i pomagają dobrać terapię celowaną. Im precyzyjniejszy obraz choroby, tym lepiej dobrane leczenie. Dlatego ten etap, choć bywa męczący, realnie pracuje na Twoją korzyść.
Konsylium onkologiczne: kto naprawdę decyduje o Twoim leczeniu
Po diagnostyce pogłębionej zbiera się konsylium. W skład konsylium wchodzi co najmniej trzech lekarzy różnych specjalności. Zwykle są to onkolog kliniczny, chirurg onkologiczny i radioterapeuta. Bywa, że dołączają kolejni eksperci, którzy razem analizują Twój przypadek i wspólnie ustalają plan leczenia: kolejność i rodzaj terapii.
Dlaczego to tak ważne, że decyduje zespół, a nie jedna osoba? Badacze pod kierunkiem Esin Aysel Kandemir opublikowali w 2025 roku analizę pacjentów z rakiem jelita grubego. Sprawdzili, co dzieje się, gdy leczenie jest zgodne z zaleceniem konsylium. W grupie zgodnej z decyzją zespołu mediana przeżycia całkowitego wyniosła 78 miesięcy. W grupie, gdzie od zaleceń odstąpiono, było to 65 miesięcy. Europejskie dokumenty dotyczące organizacji leczenia onkologicznego oraz wytyczne dla poszczególnych nowotworów podkreślają znaczenie decyzji zespołu specjalistów. W praktyce chodzi o to, żeby na chorobę spojrzeć z kilku stron: chirurg ocenia możliwość operacji, onkolog leczenie lekami, a radioterapeuta napromienianie. Masz prawo poprosić o informację, kiedy odbędzie się Twoje konsylium. Część pacjentów pyta o to koordynatora już na początku diagnostyki pogłębionej.
Plan leczenia i zasada 14 dni
Po zakończeniu diagnostyki i zgłoszeniu się do szpitala system zakłada szybkie zebranie konsylium i rozpoczęcie leczenia — zasadniczo w ciągu 2 tygodni. W praktyce ten termin ma ograniczyć sytuację, w której pacjent ma już rozpoznanie, ale proces leczenia stoi w miejscu. Zespół badaczy pod kierunkiem dr. Timothy’ego Hanny opublikował w 2020 roku w czasopiśmie “BMJ” analizę, która objęła ponad 1,2 miliona pacjentów i siedem typów nowotworów. Sprawdzano, jak opóźnienie leczenia wpływa na przeżycie. Każde cztery tygodnie zwłoki wiązały się ze wzrostem ryzyka zgonu. Im dłuższe opóźnienie, tym większe ryzyko. Te dane potwierdza analiza z 2025 roku, dotycząca raka jelita grubego. Przy opóźnieniu o 4 tygodnie ryzyko zgonu rosło o 12 procent, a przy 12 tygodniach o 39 procent.
Terminy w karcie DiLO mają chronić Twoje szanse. Jeśli plan leczenia się przedłuża, pomocne bywa dopytanie koordynatora o przyczynę.
Koordynator pakietu onkologicznego: Twój przewodnik po systemie
W ośrodku realizującym pakiet onkologiczny działa koordynator. To osoba przypisana do prowadzenia pacjenta przez kolejne etapy. Pomaga umawiać badania i konsultacje. Pilnuje terminów. Wyjaśnia, co dzieje się na danym etapie. Masz prawo znać dane kontaktowe swojego koordynatora. Jeśli nie wiesz, kto nim jest, możesz o to zapytać w rejestracji ośrodka. To informacja, która Ci się należy.
Brak limitów NFZ
Diagnostyka onkologiczna pacjentów z kartą DiLO jest nielimitowana i finansowana przez NFZ. Część leczenia onkologicznego realizowanego z kartą DiLO działa w specjalnym trybie pakietu, ale karta nie jest ‘otwartym czekiem’ na wszystko. W praktyce: daje priorytetowy tor w systemie, ale nadal obowiązują zasady refundacji leków i zakres świadczeń gwarantowanych. W “zwykłych” świadczeniach placówki mają przyznane limity. Po ich wyczerpaniu pojawiają się kolejki. W onkologii ten mechanizm został zniesiony.
Wybór ośrodka i prawo do drugiej opinii
Karta DiLO nie przywiązuje Cię do jednej placówki. Możesz leczyć się w wybranym ośrodku, który ma kontrakt z NFZ na pakiet onkologiczny. Listę takich placówek znajdziesz na stronie NFZ. Pomocny bywa też kontakt z infolinią NFZ pod numerem 800 190 590. Możesz też zmienić ośrodek w trakcie procesu. Karta wraz z dokumentacją przechodzi z Tobą. Nie zaczynasz diagnostyki od zera.
Masz również prawo do drugiej opinii. To konsultacja u innego specjalisty, gdy chcesz potwierdzić plan leczenia. Część pacjentów decyduje się na nią dla spokoju i poczucia pewności. Druga opinia to uznane w onkologii narzędzie. Bywa szczególnie pomocna przy rzadszych nowotworach lub złożonych decyzjach.
Co zrobić, gdy terminy nie są dotrzymane
System zakłada konkretne terminy. Rzeczywistość bywa trudniejsza. Z danych Ministerstwa Zdrowia z marca 2026 roku wynika, że w terminie zrealizowano 58 procent badań diagnostyki wstępnej i 65 procent diagnostyki pogłębionej. We wcześniejszych latach odsetki te bywały wyższe. Co możesz zrobić, gdy Twoje terminy się przeciągają? Pierwszy krok to rozmowa z koordynatorem. Często to on najszybciej znajdzie wolny termin lub wyjaśni przyczynę zwłoki. Pomocny bywa też kontakt z NFZ. Infolinia 800 190 590 udziela informacji o placówkach z krótszym czasem oczekiwania. W razie naruszenia Twoich praw możesz zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta. Bezpłatna infolinia działa pod numerem 800 190 590. Masz prawo oczekiwać sprawnej diagnostyki i leczenia. Dopytywanie o terminy nie jest natręctwem. To korzystanie z przysługujących Ci uprawnień.
e-DiLO i zmiany od 2027 roku
Ministerstwo Zdrowia potwierdziło, że elektroniczna karta e-DiLO stanie się obowiązkowa od 1 stycznia 2027 roku. Ma objąć wszystkich pacjentów onkologicznych. Karta w formie cyfrowej pozwoli sprawniej przekazywać dane między placówkami. Łatwiej też monitorować dotrzymywanie terminów. Powiązanie rozliczeń z e-DiLO ma zwiększyć dyscyplinę systemu. To zmiana administracyjna, ale jej celem jest sprawniejsza droga pacjenta.
Konkretne kroki
- Zapytaj o swojego koordynatora. Poproś w rejestracji ośrodka o jego imię, nazwisko i numer telefonu.
- Zapytaj o datę konsylium. Kiedy zbierze się zespół i kiedy poznasz plan leczenia.
- Poproś o plan leczenia na piśmie.
- Sprawdź listę ośrodków z kontraktem. Wejdź na stronę wojewódzkiego oddziału NFZ lub zadzwoń pod 800 190 590, by porównać czas oczekiwania.
- Rozważ drugą opinię. Jeśli czujesz potrzebę potwierdzenia planu, możesz skonsultować się z innym specjalistą. To Twoje prawo.
- Zapisuj pytania do lekarza.
- Zabieraj kogoś bliskiego na wizyty. Druga osoba zapamięta szczegóły, które łatwo umykają w stresie.
- Reaguj na opóźnienia spokojnie i wcześnie. Gdy termin się przeciąga, najpierw koordynator, potem NFZ, a w razie potrzeby Rzecznik Praw Pacjenta.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Decyzje dotyczące diagnostyki i leczenia warto omówić z lekarzem prowadzącym oraz zespołem onkologicznym, którzy znają Twoją pełną sytuację medyczną.
Autor: Redakcja FAQRAK
Data aktualizacji: 07.10.2026
Bibliografia
· Borràs J.M., Albreht T., Audisio R. i wsp. (2014). Policy statement on multidisciplinary cancer care. European Journal of Cancer, 50(3), 475–480. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2013.11.012
· Hanna T.P., King W.D., Thibodeau S., Jalink M., Paulin G.A., Harvey-Jones E., O’Sullivan D.E., Booth C.M., Sullivan R., Aggarwal A. (2020). Mortality due to cancer treatment delay: systematic review and meta-analysis. BMJ, 371, m4087. https://doi.org/10.1136/bmj.m4087
· Kandemir E.A., Roeper J., Zimmermann H., Ansmann L., Hülper P., Bockhorn M., Köhne C.-H., Griesinger F. (2025). Adherence to Multidisciplinary Tumor Board Recommendations and Its Association with Survival: A Retrospective Observational Study of Colorectal Cancer Patients. Journal of Gastrointestinal Cancer, 56, 124. https://doi.org/10.1007/s12029-025-01246-4
· Ungvari Z., Fekete M., Fekete J.T., Lehoczki A., Buda A., Munkácsy G., Varga P., Ungvari A., Győrffy B. (2025). Treatment delay significantly increases mortality in colorectal cancer: a meta-analysis. GeroScience, 47, 5337–5353. https://doi.org/10.1007/s11357-025-01648-z
· Centrum e-Zdrowia / Pacjent.gov.pl. (2019). Pacjenci z podejrzeniem choroby nowotworowej. Dostęp: 19.06.2026. https://pacjent.gov.pl/artykul/pacjenci-z-podejrzeniem-choroby-nowotworowej
· Narodowy Portal Onkologiczny. (2025). Dostałem/-am kartę DiLO i co dalej? Dostęp: 19.06.2026. https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/pacjent/podejrzenie/dostalem-am-karte-dilo-i-co-dalej
· Narodowy Portal Onkologiczny. (2025). Kim jest koordynator opieki onkologicznej? Dostęp: 19.06.2026. https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/pacjentpodejrzenie/kim-jest-koordynator-opieki-onkologicznej
· Narodowy Fundusz Zdrowia. (2026, 22 kwietnia; aktualizacja 8 czerwca 2026). Karta DiLO – ważne informacje dla pacjentów. Dostęp: 19.06.2026. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/karta-dilo-wazne-informacje-dla-pacjentow,8928.html
· Rzecznik Praw Pacjenta. (b.d.). Telefoniczna Informacja Pacjenta. Dostęp: 19.06.2026. https://www.gov.pl/web/rpp/telefoniczna-informacja-pacjenta
· Pacjent.gov.pl. (b.d.). Poznaj swoje prawa. Dostęp: 19.06.2026. https://pacjent.gov.pl/poznaj-swoje-prawa
· Centrum e-Zdrowia. (2026, 19 lutego). Proces diagnozy i leczenia pacjenta onkologicznego w jednym miejscu – czym jest e-DiLO? Dostęp: 19.06.2026. https://www.cez.gov.pl/pl/page/o-nas/aktualnosci/proces-diagnozy-i-leczenia-pacjenta-onkologicznego-w-jednym-miejscu-czym
· MedExpress. (2026, 12 marca). Miliardy na onkologię, a terminowość diagnostyki spada. Karta DiLO nie działa? Dostęp: 19.06.2026. https://www.medexpress.pl/ochrona-zdrowia/miliardy-na-onkologie-a-terminowosc-diagnostyki-spada-karta-dilo-nie-dziala/
