W pigułce

• Po diagnozie pustka w głowie to typowa reakcja na stres, nasilana przez mgłę poznawczą.
• Kartka z pytaniami realnie pomaga zadać więcej i trafniejszych pytań, także tych najtrudniejszych.
• Pytaj o typ i stopień zaawansowania nowotworu oraz o biomarkery.
• Ustal cel leczenia: wyleczenie czy kontrola choroby. Zapytaj o badania kliniczne.
• W Polsce karta DiLO daje terminy ustawowe (28/49/14 dni), diagnostykę bez limitów NFZ i koordynatora.
• Pytaj o skutki uboczne, łagodzenie objawów i wpływ na płodność.
• Masz prawo do dokumentacji medycznej i do drugiej opinii.
• Zapisz jeden numer kontaktowy na sytuacje między wizytami.
• Przyjdź z bliską osobą i rozważ nagranie rozmowy.

Pytania o diagnozę

„Rak” to bardzo szeroka kategoria. Pod nią kryją się setki różnych chorób o odmiennym przebiegu. Dlatego pierwsza grupa pytań dotyczy samego rozpoznania.

Pomocne bywa zapytać o nazwę i typ nowotworu. Warto rozważyć pytania o stopień zaawansowania (tzw. stopień, czyli jak bardzo choroba się rozprzestrzeniła) oraz o cechy biologiczne guza (tzw. biomarkery, które bywają kluczem do doboru leku).

Przydatne pytania w tym bloku:

• Jaki dokładnie typ i podtyp nowotworu u mnie stwierdzono?
• Jaki jest stopień zaawansowania i co to oznacza?
• Czy są wyniki badań molekularnych (biomarkery), które wpłyną na wybór leczenia?
• Czy potrzebne są jeszcze jakieś badania przed decyzją o terapii?

Te informacje to fundament. Bez nich trudno zrozumieć dalsze decyzje. Masz prawo poprosić o powtórzenie i wyjaśnienie każdego niejasnego terminu.

Pytania o leczenie: jakie mam opcje i dlaczego ta terapia?

Często istnieje więcej niż jedna droga leczenia. Wybór zależy od typu nowotworu, stanu zdrowia i Twoich priorytetów.

Wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO) z 2017 roku, zaktualizowane w 2026 roku, kładą duży nacisk na rozmowę o opcjach. Ich celem jest takie prowadzenie komunikacji, by wspierała relację pacjent–lekarz oraz dobrostan chorego i jego rodziny. Mówiąc prościej: rozmowa o wyborze leczenia to nie formalność, to część samego leczenia. Warto rozważyć pytania o cel terapii. To bardzo ważne rozróżnienie. Czasem celem jest wyleczenie. Czasem celem jest długie utrzymanie choroby w ryzach i dobra jakość życia. To dwie różne sytuacje i dobrze wiedzieć, w której się jest.

Pomocne pytania:

• Jaki jest cel mojego leczenia: wyleczenie czy kontrola choroby?
• Jakie mam opcje i czym się różnią?
• Dlaczego polecasz właśnie tę metodę w moim przypadku?
• Czy są dla mnie dostępne badania kliniczne (nowe terapie w ramach programów)?

Pytanie o badania kliniczne bywa pomijane, a potrafi otworzyć dodatkowe możliwości. Nie krępuj się go zadać.

Pytania o terminy: ile mam czasu i co po kolei?

Niepewność co do terminów potrafi zmęczyć bardziej niż sama diagnoza. Dlatego warto poprosić o plan w czasie. W Polsce kluczowym narzędziem jest karta DiLO (Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego), potocznie „zielona karta”. Daje ona cztery konkretne uprawnienia: diagnostykę bez limitów NFZ, ustawowe terminy maksymalne, konsylium złożone z lekarzy różnych specjalności oraz dostęp do koordynatora pakietu onkologicznego. Co do terminów: na diagnostykę wstępną przewidziano do 28 dni, na całą diagnostykę do 49 dni, a czas na zebranie konsylium i rozpoczęcie leczenia nie powinien przekroczyć 2 tygodni od zgłoszenia się pacjenta do szpitala. Diagnostyka i leczenie w ramach pakietu onkologicznego nie są objęte limitami NFZ, więc Fundusz pokrywa niezbędne procedury. Pomocne pytania:

• Czy mam już wystawioną kartę DiLO? Jeśli nie, kto może ją wystawić?
• Jaka jest kolejność kroków i orientacyjne daty?
• Kiedy zbiera się konsylium w mojej sprawie?
• Kto jest moim koordynatorem i jak się z nim kontaktować?

Pytania o skutki uboczne: czego się spodziewać i co z tym zrobić?

Skutki uboczne zależą od metody leczenia. Inne są przy chemioterapii, inne przy radioterapii, jeszcze inne przy lekach celowanych czy immunoterapii. Dlatego ogólne pytanie „czy będzie mi niedobrze” daje mało. Lepiej zapytać o Twój konkretny plan.

Pomocne pytania:

• Jakich skutków ubocznych mogę się spodziewać przy mojej terapii?
• Które z nich są częste i przemijające, a które wymagają szybkiego kontaktu?
• Co mogę dostać na łagodzenie objawów (np. leki przeciwwymiotne)?
• Jak leczenie wpłynie na płodność i czy są możliwości jej zabezpieczenia?

To ostatnie pytanie jest ważne dla osób, które planują dzieci. Rozmowę o jej zabezpieczeniu dobrze jest podjąć przed startem leczenia, bo niektóre opcje mają sens tylko wcześniej.

Ból nowotworowy można łagodzić. Masz prawo oczekiwać, że objawy będą leczone, a nie tylko opisywane.

Pytania o dokumenty i formalności: co zbierać i do czego mam prawo?

Papiery w chorobie potrafią przytłaczać. Uporządkowanie kilku spraw na początku zdejmuje sporo napięcia z kolejnych tygodni. Masz prawo do swojej dokumentacji medycznej. Reguluje to ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, która nakłada na placówki obowiązek prowadzenia i udostępniania dokumentacji. Możesz poprosić o kopie wyników i opisów. Własny komplet bardzo ułatwia konsultacje w innym ośrodku. 

Pomocne pytania i tematy do ustalenia:

• Jakie dokumenty powinienem mieć przy sobie na kolejnych wizytach?
• Jak i gdzie poprosić o kopię dokumentacji medycznej?
• Czy potrzebuję skierowań?
• Kto wystawia zwolnienie lekarskie i na jaki okres?

Warto też zapytać o sprawy socjalne. Część pacjentów porządkuje wniosek o orzeczenie o niepełnosprawności czy zasiłek. Zgodnie z planowanymi zmianami karta DiLO ma stopniowo przechodzić w wersję elektroniczną (e-DiLO), a od 2027 roku ma być prowadzona wyłącznie elektronicznie.

Pytania o kontakt: do kogo dzwonić, gdy coś się dzieje między wizytami?

Dane kontaktowe to jedno z najważniejszych pytań.

Pomocne pytania:

• Pod jaki numer mam dzwonić, gdy pojawi się niepokojący objaw?
• Które objawy oznaczają „dzwoń od razu”, a które „zanotuj i zgłoś na wizycie”?
• Czy mam kontakt do koordynatora albo pielęgniarki oddziałowej?
• Gdzie mam się zgłosić w nagłej sytuacji poza godzinami pracy poradni?

Część pacjentów mówi, że sam zapisany numer obniża napięcie, nawet jeśli nigdy z niego nie skorzystają.

Jak zadać pytanie, którego się boję? (rokowanie i druga opinia)

Niektóre pytania chodzą za nami, ale trudno je wypowiedzieć. Najczęściej dotyczą rokowania, czyli przewidywanego przebiegu choroby. Po pierwsze, masz prawo wiedzieć. Po drugie, masz też prawo nie chcieć wiedzieć wszystkiego naraz. Możesz powiedzieć lekarzowi, ile informacji w tej chwili Ci służy.

Badanie zespołu Clayton (2007) pokazało, że lista pytań realnie pomagała chorym poruszyć tematy rokowania, które inaczej często pozostają niewypowiedziane. Czyli: gdy pytanie jest „gotowe” na kartce, łatwiej je zadać. 

Masz też prawo do drugiej opinii. Pacjent może żądać, aby lekarz zasięgnął opinii innego lekarza lub zwołał konsylium. Prośba o drugą opinię to nie wyraz braku zaufania. To rozsądny krok przy ważnych decyzjach. 

Pomocne sformułowania:

• „Ile czasu zwykle daje takie leczenie i co wpływa na rokowanie w moim przypadku?“
• „Chciałbym skonsultować plan z innym specjalistą, jak to zorganizować?”
• „Proszę o szczerą rozmowę, ale dawkujmy informacje stopniowo.”

Jak technicznie przeprowadzić tę rozmowę, żeby coś z niej zostało?

Lista pytań to połowa sukcesu. Druga połowa to warunki rozmowy. Częsta obawa brzmi: „nie chcę zabierać lekarzowi czasu”. To zrozumiałe, ale dane mówią co innego.Badanie zespołu Richarda Browna pokazało, że lista pytań działa najlepiej wtedy, gdy lekarz aktywnie się do niej odnosi. Sama kartka może nawet wydłużyć rozmowę, ale gdy lekarz pomaga przejść przez najważniejsze punkty, wizyta staje się bardziej uporządkowana. To jak plan spotkania: sam dokument nie skraca zebrania, ale dobrze poprowadzony porządek obrad pomaga trzymać się sedna.

Pomocne bywa też:

• przyjście do gabinetu z osobą bliską, która słucha i notuje,
• poprosić o zgodę na nagranie rozmowy telefonem,
• zapisywać odpowiedzi od razu, hasłowo.

Konkretne kroki

Lista działań, które część pacjentów wykonuje przed kolejną wizytą:

1. Przygotuj kartkę z 5–7 pytaniami i ułóż je od najważniejszego. Najważniejsze zadasz, nawet jeśli wizyta będzie krótka.
2. Zabierz osobę towarzyszącą w roli „drugiej pary uszu” i notatnika.
3. Poproś o zgodę na nagranie rozmowy w telefonie, jeśli czujesz, że nie zapamiętasz szczegółów.
4. Zapytaj o kartę DiLO i o swojego koordynatora pakietu onkologicznego. Zapisz jego numer.
5. Poproś o kopie dokumentacji medycznej (wyniki, opisy badań, karty informacyjne). Trzymaj je w jednym segregatorze lub w skanach na telefonie.
6. Ustal jeden numer alarmowy na sytuacje między wizytami i zapisz przy nim, które objawy oznaczają natychmiastowy kontakt.
7. Rozważ rozmowę o płodności przed startem leczenia, jeśli planujesz dzieci.
8. Jeśli masz wątpliwości co do planu, rozważ drugą opinię. Masz do niej prawo, a poprzednia dokumentacja bardzo ją ułatwi.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Decyzje dotyczące diagnostyki i leczenia warto omówić ze swoim onkologiem lub zespołem prowadzącym, który zna Twoją pełną sytuację medyczną.

Autor: Redakcja FAQRAK

Data aktualizacji: 07.10.2026

Bibliografia

1. Gilligan T, Coyle N, Frankel RM, Berry DL, Bohlke K, Epstein RM, et al. Patient-Clinician Communication: American Society of Clinical Oncology Consensus Guideline. Journal of Clinical Oncology. 2017;35(31):3618–3632. doi:10.1200/JCO.2017.75.2311.

2. Gilligan T, Bohlke K, Alpert AB, Coyle N, Harichand-Herdt S, Lathan CS, et al. Patient-Clinician Communication: ASCO Guideline Update. Journal of Clinical Oncology. 2026;44(11):1040–1057. doi:10.1200/JCO-26-00118.

3. Clayton JM, Butow PN, Tattersall MHN, Devine RJ, Simpson JM, Aggarwal G, et al. Randomized Controlled Trial of a Prompt List to Help Advanced Cancer Patients and Their Caregivers to Ask Questions About Prognosis and End-of-Life Care. Journal of Clinical Oncology. 2007;25(6):715–723. doi:10.1200/JCO.2006.06.7827.

4. Brandes K, Linn AJ, Butow PN, van Weert JCM. The characteristics and effectiveness of Question Prompt List interventions in oncology: a systematic review of the literature. Psycho-Oncology. 2015;24(3):245–252. doi:10.1002/pon.3637.

5. Brown RF, Butow PN, Dunn SM, Tattersall MHN. Promoting patient participation and shortening cancer consultations: a randomised trial. British Journal of Cancer. 2001;85(9):1273–1279. doi:10.1054/bjoc.2001.2073.

6. National Cancer Institute. Memory or Concentration Problems and Cancer Treatment. Updated January 26, 2023. Accessed June 19, 2026. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/memory

7. Pacjent.gov.pl. Pacjenci z podejrzeniem choroby nowotworowej. Accessed June 19, 2026. https://pacjent.gov.pl/artykul/pacjenci-z-podejrzeniem-choroby-nowotworowej

8. Narodowy Fundusz Zdrowia. Karta DiLO – ważne informacje dla pacjentów. Published April 22, 2026; updated June 8, 2026. Accessed June 19, 2026. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/karta-dilo-wazne-informacje-dla-pacjentow,8928.html

9. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw. Published May 26, 2026. Accessed June 19, 2026. https://www.gov.pl/web/premier/projekt-o-zmianie-ustawy-krajowej-sieci-onkologicznej-oraz-niektorych-innych-ustaw

10. Rzecznik Praw Pacjenta. Prawo do dokumentacji medycznej. Accessed June 19, 2026. https://www.gov.pl/web/rpp/prawo-do-dokumentacji-medycznej

11. Rzecznik Praw Pacjenta. Prawo do świadczeń zdrowotnych. Accessed June 19, 2026. https://www.gov.pl/web/rpp/prawo-do-swiadczen-zdrowotnych

12. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dz.U. 2024 poz. 581.