W pigułce
- Rezonans magnetyczny to silny magnes, który oddziałuje na każdy metal, również ten ukryty w kosmetykach.
- Tusz do rzęs, podkłady i cienie do powiek zawierają tlenki żelaza. Mogą one obniżyć jakość obrazu i powodować uczucie ciepła.
- Kosmetyki do włosów (lakiery, suche szampony) tworzą w polu magnetycznym zakłócenia, tzw. artefakty.
- Odzież sportowa oraz bielizna często zawierają srebrne nici i fiszbiny. Bawełniany, luźny dres to najbezpieczniejszy wybór.
- Tatuaże są zazwyczaj bezpieczne, ale warto zgłosić ich obecność technikowi przed rozpoczęciem procedury.
- Plastry lecznicze (np. przeciwbólowe) często zawierają aluminium. Należy ustalić z lekarzem możliwość ich usunięcia na czas badania, aby uniknąć poparzeń.
- Zrezygnowanie z antyperspirantów i balsamów jest szczególnie istotne przy badaniach okolic klatki piersiowej.
Dlaczego magnes w rezonansie reaguje z różnymi drobiazgami?
Rezonans magnetyczny (MRI) wykorzystuje potężny, stale włączony magnes, który reaguje z materiałami na i w naszym ciele. Często nie zdajemy sobie sprawy, że kosmetyki, elementy ubrań czy plastry medyczne zawierają mikroskopijne drobiny metalu. Skaner do rezonansu magnetycznego wytwarza pole o ogromnej mocy. Jest ono tysiące razy silniejsze niż magnes na lodówkę. Rezonans “widzi” nasze ciało dzięki falom radiowym i zmianom w polu magnetycznym. Wszelkie metale wprowadzone w to pole mogą się nagrzewać. Mogą również lekko się przemieszczać. Eksperci zwracają uwagę na zjawisko tak zwanych artefaktów. Artefakt to po prostu medyczne określenie na zakłócenie obrazu. Działa to podobnie do plamy na obiektywie aparatu fotograficznego. Nawet niewielka ilość metalu na skórze potrafi zaciemnić obraz. Z tego powodu pracownicy pracowni rezonansu tak szczegółowo pytają o metalowe przedmioty. Nie wynika to z nadmiernej biurokracji lecz z troski o bezpieczeństwo.
Makijaż twarzy i oczu – ukryte tlenki żelaza
Pracownia rezonansu magnetycznego to miejsce, gdzie lepiej pojawić się bez makijażu. Badania opublikowane w “American Journal of Roentgenology” wskazują na istotne ryzyko związane z kosmetykami kolorowymi. Tusze do rzęs, cienie do powiek czy kryjące podkłady często zawierają tlenki żelaza. Te drobne cząsteczki nadają kosmetykom głęboki kolor i trwałość. W silnym polu magnetycznym mogą jednak stać się problematyczne. Tlenki żelaza mają właściwości ferromagnetyczne co oznacza, że reagują na magnes. Podczas badania mogą ulec podgrzaniu. U pacjentów z bardzo wrażliwą skórą powoduje to czasem dyskomfort lub uczucie ciepła na twarzy.
Jeszcze ważniejszy jest wpływ makijażu na sam wynik badania. Kosmetyki mogą tworzyć czarne plamy na obrazach medycznych. Jest to szczególnie ważne podczas rezonansu głowy, szyi lub mózgowia. Lepiej całkowicie zmyć makijaż przed wejściem do pracowni.
Kosmetyki do włosów lakiery i suche szampony – niewidzialna bariera
Produkty do stylizacji włosów mogą wpływać na przebieg rezonansu, lakiery do włosów, pianki czy suche szampony często zawierają drobinki soli metali. W literaturze opisano przypadki, w których produkty do włosów, zwłaszcza zawierające związki metali, zakłócały obraz MRI mózgu. Działają one jak niewidzialna metaliczna chmura wokół głowy pacjenta. Wpływa to na jakość odczytu fal radiowych przez cewki urządzenia. Radiolog oceniający takie badanie może mieć trudności z dostrzeżeniem szczegółów. Dla pewności wyniku, lepiej umyć głowę przed badaniem zwykłym łagodnym szamponem i zrezygnować z utrwalaczy w dniu rezonansu.
Biżuteria i piercing w praktyce klinicznej
Metale szlachetne, takie jak złoto czy srebro, nie są przyciągane przez magnes. Jednakże zjawiska fizyczne, w tym powstawanie tak zwanych prądów wirowych, mogą powodować ich nagrzewanie. Z tego powodu procedury medyczne zalecają zdjęcie wszelkich ozdób. W przypadku stopów metali ryzyko jest większe. Niekiedy pierścionki czy kolczyki zawierają domieszki żelaza lub niklu. Silne pole magnetyczne może je mocno przyciągnąć. Znaczna część chorych zostawia biżuterię w domu. Pomaga to uniknąć stresu związanego z pilnowaniem osobistych drobiazgów w szpitalnej przebieralni. Jeśli pacjent posiada piercing, którego nie da się samodzielnie zdjąć, warto skonsultować to z technikiem. Informacja ta pozwala personelowi na odpowiednie monitorowanie bezpieczeństwa podczas skanowania.
Odzież i ukryte w niej pułapki
Biustonosze często posiadają metalowe fiszbiny oraz zapięcia. Odzież sportowa, szczególnie ta antybakteryjna, bywa tkana z użyciem srebrnych nici. Mogą zdarzyć się lekkie oparzenia skóry spowodowane nowoczesną odzieżą sportową w MRI. Włókna metalowe w leginsach potrafią nagrzać się w ułamku sekundy. Podobnie działają miedziane napy, zamki błyskawiczne czy ozdobne ćwieki. Nawet metalowe końcówki sznurówek w spodniach mogą stanowić problem.
Personel pracowni zazwyczaj prosi o przebranie się. Pacjent otrzymuje jednorazowy fartuch fizelinowy lub proszony jest o pozostanie w samej bieliźnie. Aby ułatwić sobie ten proces, warto przyjść na badanie w luźnym i w pełni bawełnianym stroju. Na przykład bawełniany dres bez zamków, T shirt i miękki biustonosz bez fiszbin.
Makijaż permanentny i tatuaże. Co mówią badania?
Obecność tatuaży lub makijażu permanentnego często budzi niepokój przed badaniem MRI. Wielu pacjentów obawia się oparzeń w miejscu rysunku na skórze. Wynika to z faktu, że starsze barwniki nierzadko zawierały tlenki żelaza. Nowoczesne tusze są znacznie bezpieczniejsze, jednak wciąż zaleca się tu ostrożność. W badaniu zespołu Callaghana i współpracowników z 2019 roku, przebadano grupę 330 osób z tatuażami w skanerze MRI. Prawdopodobieństwo wystąpienia reakcji cieplnej okazało się niezwykle niskie i wyniosło zaledwie 0,17%. Oznacza to, że tatuaże rzadko stanowią przeciwwskazanie do wykonania rezonansu. Czasami w miejscu tatuażu można odczuć delikatne mrowienie lub ciepło. Kluczowa jest rozmowa z technikiem elektroradiologii przed badaniem. Pacjent ma zawsze w ręku tzw. gruszkę bezpieczeństwa. Wciśnięcie jej w momencie poczucia pieczenia natychmiast przerywa badanie. Taka świadomość często znacząco obniża poziom stresu.
Leki przezskórne – plastry przeciwbólowe i hormonalne
Pacjenci nierzadko korzystają z plastrów z lekiem. Najczęściej są to plastry przeciwbólowe, hormonalne lub nikotynowe. Wiele z nich posiada niewidoczną gołym okiem aluminiową warstwę ochronną. Plastry z warstwą aluminium lub innymi metalami trzeba zgłosić personelowi przed MRI. Warstwa aluminium może zadziałać jak antena, skupiając fale radiowe. Prowadzi to do ryzyka miejscowego poparzenia skóry. Dodatkowo wysoka temperatura bywa przyczyną nagłego, niekontrolowanego uwolnienia dużej dawki leku do krwiobiegu. Z tego powodu bezpiecznym postępowaniem jest tymczasowe usunięcie plastra. Czasami konieczne jest zabranie ze sobą nowego plastra na wymianę. Przyklejenie go tuż po opuszczeniu pracowni pozwala utrzymać ciągłość terapii.
Balsamy rozświetlające i antyperspiranty. O czym pamiętać?
W codziennej pielęgnacji chętnie sięgamy po balsamy, które poprawiają wygląd skóry. Niektóre z nich zawierają drobinki brokatu, które odbijają światło, ale mogą też dawać niepożądane odbicia na obrazach medycznych. Jeśli chodzi o dezodoranty i antyperspiranty należy stosować się do zaleceń pracowni. W mammografii antyperspiranty z aluminium mogą naśladować mikrozwapnienia, dlatego zwykle zaleca się ich nie używać. W MRI najważniejsze jest unikanie kosmetyków z metalicznymi drobinami, które mogą pogorszyć jakość obrazu.
Najprostszym rozwiązaniem jest poranny prysznic przy użyciu delikatnego żelu lub szarego mydła. Zrezygnowanie z aplikacji balsamów, kremów i dezodorantów w dniu badania ułatwia proces diagnostyczny.
Konkretne kroki. Twoja lista przed rezonansem
- Dzień przed badaniem: Rozważ zmycie lakieru do paznokci. Niektóre lakiery (szczególnie metaliczne i hybrydowe) mogą zaburzać działanie pulsoksymetru zakładanego na palec podczas badania z kontrastem.
- Poranek w dniu badania: Warto wziąć prysznic i zrezygnować z nakładania balsamów, antyperspirantów oraz kremów z filtrem. Bezpieczniej jest pozostawić skórę całkowicie czystą.
- Włosy i makijaż: Najlepiej umyć włosy i zrezygnować z lakierów oraz suchych szamponów. Również rezygnacja z makijażu ułatwia uzyskanie wyraźnych zdjęć i eliminuje ryzyko dyskomfortu cieplnego.
- Strój do pracowni: Dobrym pomysłem jest założenie luźnej, dresowej odzieży ze 100% bawełny. Brak suwaków, metalowych oczek i fiszbin w biustonoszu przyspiesza przygotowanie w przebieralni.
- Kwestia plastrów leczniczych: Jeśli używasz plastrów przeciwbólowych, skonsultuj z onkologiem, czy możesz zdjąć plaster na czas badania. Pamiętaj o zabraniu do torebki nowego plastra na zmianę.
- Biżuteria: Pozostawienie łańcuszków, pierścionków i kolczyków w domu to najlepsze rozwiązanie.
Pamiętaj, że treści publikowane na portalu FaqRak mają charakter edukacyjny i informacyjny. Nigdy nie zastępują one bezpośredniej porady medycznej. Wszelkie wątpliwości dotyczące przygotowania do badań obrazowych zawsze konsultuj ze swoim lekarzem prowadzącym lub personelem pracowni diagnostycznej.
Autor: Redakcja FAQRAK
Data aktualizacji: 08.10.2026
Bibliografia
• American College of Radiology Committee on MR Safety. (2026). ACR Manual on MR Safety. American College of Radiology.
• Expert Panel on MR Safety; Kanal, E., Barkovich, A. J., Bell, C., et al. (2013). ACR guidance document on MR safe practices: 2013. Journal of Magnetic Resonance Imaging, 37(3), 501-530. https://doi.org/10.1002/jmri.24011
• Nordin, L. E., Aberg, K., Kihlberg, J., Owman, T., Hansson, B., Bjorkman-Burtscher, I. M., Petersen, C., et al. (2025). ESR Essentials: basic physics of MR safety – practice recommendations by the European Society for Magnetic Resonance in Medicine and Biology. European Radiology. https://doi.org/10.1007/s00330-024-10999-8
• Sacco, D. C., Steiger, D. A., Bellon, E. M., Coleman, P. E., & Haacke, E. M. (1987). Artifacts caused by cosmetics in MR imaging of the head. American Journal of Roentgenology, 148(5), 1001-1004. https://doi.org/10.2214/ajr.148.5.1001
• Escher, K., & Shellock, F. G. (2013). Evaluation of MRI artifacts at 3 Tesla for 38 commonly used cosmetics. Magnetic Resonance Imaging, 31(5), 778-782. https://doi.org/10.1016/j.mri.2012.11.002
• Chenji, S., Wilman, A. H., Mah, D., Seres, P., Genge, A., & Kalra, S. (2017). Hair product artifact in magnetic resonance imaging. Magnetic Resonance Imaging, 35, 1-3. https://doi.org/10.1016/j.mri.2016.08.023
• Alorainy, A. I., Hamd, Z. Y., Tamam, N., Alotaibi, S. Z., Alshehri, R. A., Alotaibi, R. A., Alsuhaim, N. S., Albadrani, S. M., Alsakait, R. M., Alhenaki, M. A., Abdelaty, S. M., Hanfi, M. Y., & Khandaker, M. U. (2024). The impact of personal care products on the image quality of Magnetic Resonance Imaging. Journal of Radiation Research and Applied Sciences, 17(1), 100784. https://doi.org/10.1016/j.jrras.2023.100784
• Callaghan, M. F., Negus, C., Leff, A. P., Creasey, M., Burns, S., Glensman, J., Bradbury, D., Williams, E., & Weiskopf, N. (2019). Safety of Tattoos in Persons Undergoing MRI. The New England Journal of Medicine, 380(5), 495-496. https://doi.org/10.1056/NEJMc1811197
• Alsing, K. K., Johannesen, H. H., Hansen, R. H., & Serup, J. (2020). Tattoo complications and magnetic resonance imaging: a comprehensive review of the literature. Acta Radiologica, 61(12), 1695-1700. https://doi.org/10.1177/0284185120910427
• U.S. Food and Drug Administration. (2009). FDA MedWatch: Transdermal Drug Patches with Metallic Backings: risk of burns during MRI scans. FDA.
• Tokue, H., Tokue, A., & Tsushima, Y. (2019). Unexpected magnetic resonance imaging burn injuries from jogging pants. Radiology Case Reports, 14(11), 1348-1351. https://doi.org/10.1016/j.radcr.2019.08.015
• Mesurolle, B., Ceccarelli, J., Karp, I., Sun, S., & El-Khoury, M. (2014). Effects of antiperspirant aluminum percent composition and mode of application on mock microcalcifications in mammography. European Journal of Radiology, 83(2), 279-282. https://doi.org/10.1016/j.ejrad.2013.10.015
