Refundacja po operacji piersi: proteza, biustonosz, gorset i pas kompresyjny

W pigułce

• Po operacji piersi refundacji podlega pięć wyrobów: proteza (350 lub 450 zł, raz na 2 lata), biustonosz pooperacyjny lub do protezy (120 zł, raz na rok), gorset kompresyjny (300 zł, jednorazowo), pas kompresyjny (120 zł, jednorazowo) i rękaw kompresyjny (120 lub 150 zł za sztukę, raz na 6 miesięcy, do 2 sztuk).
• Osoba dorosła dopłaca 10 proc. limitu plus ewentualną nadwyżkę ponad limit.
• Każdy wyrób wymaga e-zlecenia.
• Gorset i pas kompresyjny przysługują wyłącznie po rekonstrukcji z implantem lub ekspanderem; po samej mastektomii przysługuje biustonosz pooperacyjny.
• Proteza refundowana jest na każdą operowaną stronę osobno.
• Każdy sklep z umową z NFZ ma obowiązek mieć w ofercie co najmniej jeden wyrób w cenie limitu.
• Zlecenie ważne jest rok od wystawienia, a czas użytkowania biegnie od daty realizacji.
• O wyborze protezy jedno- lub wielowarstwowej decyduje pacjentka, nie lekarz.
• Przy znaczącej zmianie stanu fizycznego okres użytkowania protezy może zostać skrócony na wniosek osoby uprawnionej do wystawienia zlecenia, wraz ze szczegółowym uzasadnieniem medycznym.

Pięć wyrobów, pięć zleceń

Refundacja obejmuje: protezę piersi, biustonosz pooperacyjny lub do protezy, gorset (biustonosz) kompresyjny oraz pas kompresyjny. Osobną pozycją jest rękaw kompresyjny dla kobiet zagrożonych obrzękiem limfatycznym. Każdy z tych wyrobów ma kod, limit finansowania i okres użytkowania. Poniżej stawki dla osoby dorosłej:

• Proteza piersi (kod Z.01.01.00): limit 350 zł dla protezy jednowarstwowej i 450 zł dla wielowarstwowej, raz na dwa lata.
• Biustonosz pooperacyjny lub do protezy piersi (Z.01.02.00): limit 120 zł, raz na rok.
• Gorset (biustonosz) kompresyjny (N.16.01): limit 300 zł, jednorazowo.
• Pas kompresyjny (N.16.02): limit 120 zł, jednorazowo.
• Rękaw kompresyjny okrągłodziany (N.15.01): limit 120 zł za sztukę lub 150 zł za sztukę z półrękawiczką, raz na 6 miesięcy, do 2 sztuk.

Do tego dochodzi peruka z limitem 350 zł, przyznawana raz na rok. Każdy wyrób wymaga oddzielnego e-zlecenia. Refundacja protezy przysługuje osobno na każdą operowaną stronę klatki piersiowej. Biustonosz, gorset i pas rozliczane są bez uwzględnienia stronności — po obustronnej mastektomii przysługuje maksymalnie jedna sztuka.

Skąd się bierze dopłata: 10 procent limitu plus nadwyżka

Od 2024 roku osoba dorosła dopłaca 10 proc. kwoty limitu, niezależnie od ceny produktu oraz różnicę między ceną wyrobu a limitem, jeśli cena jest wyższa. Każda placówka z umową z NFZ ma obowiązek zapewnić przynajmniej jeden wyrób w cenie nieprzekraczającej limitu. Ceny bielizny protetycznej w Polsce zaczynają się mniej więcej od poziomu limitu i sięgają kilkuset złotych za sztukę. Różnica dotyczy najczęściej materiału, wykończenia i technologii wewnątrz protezy, a nie samej funkcji.

Biustonosz pooperacyjny, gorset kompresyjny i pas 

Biustonosz pooperacyjny lub do protezy piersi przysługuje po operacyjnym leczeniu raka piersi — po mastektomii, ale też po operacji oszczędzającej. Obejmuje zarówno biustonosz noszony bezpośrednio po zabiegu, jak i późniejszy biustonosz z kieszonką na protezę. To ta pozycja dotyczy najszerszej grupy pacjentek.

Gorset (biustonosz) kompresyjny i pas kompresyjny mają węższe kryterium. Refundacja obejmuje kobiety po rekonstrukcji piersi z zastosowaniem implantu lub ekspandera oraz po rekonstrukcji z powodu wad rozwojowych lub urazów. Pacjentka po samej mastektomii, bez rekonstrukcji, nie kwalifikuje się do tych dwóch kodów. 

Proteza piersi: jednowarstwowa czy wielowarstwowa

Podział na dwa limity nie jest podziałem na „gorszą” i „lepszą” protezę. Proteza jednowarstwowa odpowiada za symetryzację klatki piersiowej. Proteza wielowarstwowa może być lżejsza albo mieć rozwiązania poprawiające odprowadzanie ciepła i komfort skóry.

Istotny szczegół proceduralny: wybór między wersją jedno- a wielowarstwową następuje w sklepie, nie w gabinecie. Lekarz na zleceniu potwierdza samą potrzebę zaopatrzenia w protezę. Decyzję o rodzaju podejmuje pacjentka przy przymiarce. Dr Katarzyna Hojan z Wielkopolskiego Centrum Onkologii w Poznaniu przebadała 125 kobiet po jednostronnej mastektomii. Kobiety sięgały po pierwszą protezę średnio pół roku po operacji i wymieniały ją co dwa lata. Pacjentki, które wybierały protezę samodzielnie, były z niej wyraźnie bardziej zadowolone. Proteza noszona kilkanaście godzin dziennie ma być przede wszystkim wygodna dla konkretnej osoby.

Rękaw kompresyjny

Rękaw kompresyjny okrągłodziany (kod N.15.01) wszedł na listę refundacyjną w 2024 roku. Kryterium przyznania obejmuje grupy wysokiego ryzyka obrzęku limfatycznego — po limfadenektomii pachowej (ALND) lub po biopsji węzła wartowniczego (SLNB) połączonej z późniejszą radioterapią. Po usunięciu węzłów chłonnych część dróg odpływu chłonki znika. Zewnętrzny ucisk pomaga płynowi przesuwać się w stronę serca zamiast zbierać się w ramieniu. Stopień ucisku i rozmiar rękawa powinien dobrać lekarz lub odpowiednio przygotowany fizjoterapeuta. Niewłaściwie dobrany rękaw może być nieskuteczny lub niewygodny. Jeśli pojawi się narastający ból, drętwienie, zmiana koloru skóry albo większy obrzęk, trzeba przerwać używanie i skontaktować się ze specjalistą.

Refundacja przysługuje raz na 6 miesięcy, do dwóch sztuk. Limit wynosi 120 zł za sztukę albo 150 zł za sztukę z półrękawiczką. Udział własny to 10 proc., czyli 12 lub 15 zł. Rękaw kompresyjny wymaga prania, a jego materiał traci właściwości ucisku wraz z użytkowaniem. Refundowane wyroby mają co najmniej półroczną gwarancję producenta na niezmienność wartości ucisku — stąd sześciomiesięczny cykl wymiany.

Uprawnienia do wystawienia zlecenia na rękaw mają lekarze onkologii klinicznej, rehabilitacji medycznej, medycyny rodzinnej, angiolodzy, chirurdzy naczyniowi oraz fizjoterapeuci. Fizjoterapeuta prowadzący rehabilitację barku często jest osobą, do której najłatwiej dotrzeć.

E-zlecenie krok po kroku

Informację o e-zleceniu pacjentka otrzymuje zwykle jako 4-cyfrowy kod dostępu lub druk informacyjny. W punkcie realizacji podaje numer PESEL i kod dostępu albo okazuje druk informacyjny. Jeśli zlecenie nie zostało prawidłowo zweryfikowane, należy skontaktować się z osobą, która je wystawiła, lub z NFZ. Pytanie, które warto zadać lekarzowi przy wystawianiu: czy uprawnienia zostały pozytywnie zweryfikowane w systemie. Jeśli weryfikacja się nie powiodła, zlecenie można przekazać mailem do dowolnego oddziału wojewódzkiego NFZ albo wyjaśnić sprawę telefonicznie. Numer zlecenia widać także w aplikacji mojeIKP i na pacjent.gov.pl. Pierwsze zlecenia wystawia zwykle lekarz przy wypisie ze szpitala. Kolejne można uzyskać u lekarza POZ lub innego specjalisty z listy uprawnionych. Zlecenie jest ważne rok od daty wystawienia. Natomiast okres użytkowania — dwa lata przy protezie, rok przy biustonoszu, pół roku przy rękawie — liczy się od daty realizacji, czyli odbioru wyrobu.

Czego NFZ nie pokrywa

Gorset kompresyjny i pas przysługują jednorazowo. Tymczasem okres pooperacyjny to zwykle kilka tygodni noszenia takiego wyrobu niemal całą dobę. Druga sztuka na zmianę pozostaje zwykle kosztem własnym. Ceny zależą od marki, modelu i sprzedawcy. Poza refundacją pozostają też: strój kąpielowy z kieszonką na protezę, proteza do pływania, koszulki sportowe z wszytą kieszenią, specjalne poduszki odciążające ramię po stronie operowanej oraz preparaty do pielęgnacji blizny. To wydatki rzędu od kilkudziesięciu do kilkuset złotych każdy.

Ulga podatkowa, zakład pracy

Ulga rehabilitacyjna w PIT pozwala odliczyć od dochodu wydatki na wyroby medyczne z wykazu refundacyjnego. Rozlicza się ją w załączniku PIT/O. Warunkiem jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo decyzja o przyznaniu renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Wydatki na wyroby medyczne z wykazu należą do wydatków nielimitowanych, ale odliczyć można tylko kwotę faktycznie zapłaconą i niezwróconą przez NFZ, PFRON, ZFŚS ani inne źródło. Dokumenty należy przechowywać do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego — przez pięć lat liczonych od końca roku, w którym minął termin zapłaty podatku.

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych. Osoby zatrudnione w firmach prowadzących ZFŚS mogą wnioskować o zapomogę zdrowotną. Regulamin funduszu określa zasady i zwykle jest dostępny w dziale kadr. Pozostają też subkonta w fundacjach onkologicznych, do których rodzina i znajomi przekazują 1,5 proc. podatku, oraz prywatne polisy na życie. Część umów ubezpieczeniowych przewiduje zwrot kosztów przedmiotów ortopedycznych i rehabilitacji.

Kiedy można sięgnąć po wyrób wcześniej

Okresy użytkowania nie są bezwzględne. Rozporządzenie przewiduje dwie furtki. Pierwsza dotyczy zmian w stanie fizycznym. U osób dorosłych okres użytkowania protezy może zostać skrócony, gdy zmiany w ciele wymuszają wymianę wyrobu, a możliwości jego dopasowania zostały wyczerpane. W praktyce dotyczy to sytuacji takich jak kolejna operacja, znacząca zmiana masy ciała czy zmiana anatomii klatki piersiowej w wyniku dalszego leczenia. Wniosek o skrócenie okresu użytkowania wystawia osoba uprawniona do wystawienia zlecenia, wraz z uzasadnieniem medycznym.

Druga furtka to szczególne uprawnienia oznaczone kodem 47ZN, przysługujące osobom od 16. roku życia ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Zniesiony jest tu limit ilościowy i czasowy zaopatrzenia. Pozostałe zasady obowiązują bez zmian: kryteria zdrowotne, limity cenowe i udział własny. O liczbie i częstotliwości zaopatrzenia decyduje każdorazowo osoba wystawiająca zlecenie, biorąc pod uwagę stan zdrowia. Na wizytę warto zabrać orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub legitymację osoby niepełnosprawnej z wpisanym stopniem. Lekarz wpisuje wtedy kod uprawnienia dodatkowego na zleceniu.

Konkretne kroki

1. Pomocne bywa poproszenie lekarza o wystawienie zleceń na wszystkie przysługujące wyroby naraz. Warto wymienić je z nazwy: proteza piersi, biustonosz pooperacyjny lub do protezy piersi, a przy rekonstrukcji z implantem także gorset i pas kompresyjny. Przy limfadenektomii pachowej lub biopsji węzła wartowniczego z radioterapią do listy dochodzi rękaw kompresyjny.

2. Placówka z umową z NFZ ma obowiązek posiadać taki produkt w cenie limitu. Przy protezie warto zaplanować co najmniej 30 minut na przymiarkę kilku modeli, także wielowarstwowych.

4. Zapisanie daty realizacji. Data odbioru wyrobu uruchamia zegar: 6 miesięcy dla rękawa, 12 miesięcy dla biustonosza, 24 miesiące dla protezy. 

5. Wniosek do PCPR lub MOPS. Formularz o dofinansowanie ze środków PFRON składa się w miejscu zamieszkania lub online przez System Obsługi Wsparcia. Potrzebne są orzeczenie o niepełnosprawności, faktura lub oferta cenowa oraz kopia zrealizowanego zlecenia. Wcześniejsze złożenie wniosku w danym roku, zwiększa szanse, bo środki rozdzielane są do wyczerpania puli.

6. Wydatki na wyroby medyczne z wykazu refundacyjnego można odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej, w załączniku PIT/O. Warunkiem jest orzeczenie o niepełnosprawności lub decyzja rentowa. Dokumenty warto trzymać przez pięć lat.

7. Jeśli pracodawca prowadzi Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, regulamin zwykle przewiduje zapomogi zdrowotne. Wniosek składa się na wewnętrznym formularzu firmy.

8. Przy zmianie ciała. Gdy proteza przestaje pasować z powodu wahań masy ciała lub kolejnej operacji, warto wrócić do lekarza uprawnionego do wystawienia zlecenia. Może on złożyć wniosek o skrócenie okresu użytkowania wraz z uzasadnieniem medycznym.

Autor: Redakcja FAQRAK

Data aktualizacji: 12.10.2026

Powyższy tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, fizjoterapeutą ani pracownikiem NFZ. Limity refundacyjne i kryteria przyznawania mogą ulegać zmianom — aktualny stan warto potwierdzić w oddziale wojewódzkim NFZ lub u osoby wystawiającej zlecenie. Dobór stopnia ucisku wyrobów kompresyjnych wymaga indywidualnej oceny specjalisty.

Bibliografia

1. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. z 2025 r. poz. 1038).
2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. z 2023 r. poz. 2461).
3. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 253 z późn. zm.).
4. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm.), w szczególności art. 47 ust. 1b.
5. Narodowy Fundusz Zdrowia. Zaopatrzenie w wyroby medyczne. https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/ubezpieczenia-w-nfz/zaopatrzenie-w-wyroby-medyczne/ (dostęp: 24.07.2026).
6. Pacjent.gov.pl. Zlecenia na wyroby medyczne. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/zlecenia-na-wyroby-medyczne (dostęp: 24.07.2026).
7. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. https://www.pfron.org.pl/osoby-niepelnosprawne/rehabilitacja/przedmioty-ortopedyczne-i-srodki-pomocnicze/ (dostęp: 24.07.2026).
8. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 z późn. zm.), w szczególności art. 26 ust. 7a–7b.
9. Ministerstwo Finansów. Ulga rehabilitacyjna PIT. Aktualizacja: 24.06.2026. https://www.podatki.gov.pl/ulgi-i-odliczenia/ulga-rehabilitacyjna-pit (dostęp: 24.07.2026).
10. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 z późn. zm.), art. 70 § 1.
11. Backman M., Hassan-Nur M., Fridblom K., Johansson H., Fredholm H., Fredriksson I. OptiBra study, a randomized controlled trial on optimal postoperative bra support after breast cancer surgery. European Journal of Oncology Nursing. 2023;63:102285. doi:10.1016/j.ejon.2023.102285. PMID: 36893575.
12. Hojan K. Does the weight of an external breast prosthesis play an important role for women who undergone mastectomy? Reports of Practical Oncology and Radiotherapy. 2020;25(4):574–578. doi:10.1016/j.rpor.2020.04.015. PMID: 32494231.
13. Hojan K., Manikowska F. Can the Weight of an External Breast Prosthesis Influence Trunk Biomechanics during Functional Movement in Postmastectomy Women? BioMed Research International. 2017;2017:9867694. doi:10.1155/2017/9867694. PMID: 29147663; PMCID: PMC5632874.
14. McGhee D.E., Mikilewicz K.L., Steele J.R. Effect of external breast prosthesis mass on bra strap loading and discomfort in women with a unilateral mastectomy. Clinical Biomechanics. 2020;73:86–91. doi:10.1016/j.clinbiomech.2019.12.027. PMID: 31958702.
15. International Society of Lymphology. The Diagnosis and Treatment of Peripheral Lymphedema: 2023 Consensus Document of the International Society of Lymphology. Lymphology. 2023;56:133–151. PMID: 39207406.