W pigułce
- Skierowanie do hospicjum domowego wystawia każdy lekarz przyjmujący na NFZ (POZ, onkolog, specjalista, lekarz przy wypisie). Nie może tego zrobić lekarz przyjmujący w prywatnym gabinecie.
- Na skierowaniu potrzebne jest rozpoznanie z kodem ICD-10 i informacja o potrzebie opieki paliatywnej.
- Poza skierowaniem warto przygotować wypisy, wyniki badań, wynik histopatologii i listę leków.
- Hospicjum domowe znaczy wizyty lekarza min. 2 razy w miesiącu, pielęgniarki min. 2 razy w tygodniu i kontakt telefoniczny 24/7.
- Opieka i sprzęt (tlen, łóżko, materac) są w większości bezpłatne. Zależy to od dostępności i zasad w danej placówce.
- Nie łączy się jej z rehabilitacją domową ani opieką długoterminową. Prawo do lekarza rodzinnego, specjalistów i pogotowia pozostaje.
- Na hospicjum domowe czeka się zwykle dłużej niż na poradnię medycyny paliatywnej, która może być pomostem w kolejce.
- Opieka jest dobrowolna i można z niej zrezygnować w każdej chwili.
Skierowanie do hospicjum domowego może wystawić każdy lekarz przyjmujący na NFZ. Nie potrzeba do tego zgody komisji ani decyzji z centrali Funduszu. Cała droga opiera się na jednym skierowaniu i kilku wynikach badań. Poniżej rozkładamy ją na pojedyncze kroki.
Kto wystawia skierowanie
Skierowanie może wystawić lekarz rodzinny (POZ), onkolog, radioterapeuta albo lekarz z oddziału szpitalnego. Warunek jest jeden: przyjmuje w ramach umowy z NFZ. Dokument z prywatnego gabinetu nie jest tu honorowany.
Zwykle najprościej poprosić o skierowanie lekarza, który prowadził dotychczasowe leczenie. Zna historię choroby i ma wgląd w dokumentację. Do każdej formy opieki paliatywnej potrzebne jest osobne skierowanie. Jedno kieruje do hospicjum domowego, inne do poradni medycyny paliatywnej. Lekarz może wystawić oba naraz. To bywa przydatne, o czym za chwilę.
Co dokładnie musi znaleźć się na skierowaniu?
Na skierowaniu powinno być rozpoznanie choroby z kodem ICD-10. Powinna też znaleźć się informacja, że pacjent wymaga opieki paliatywnej. Niektóre placówki proszą dodatkowo o opis dotychczasowego leczenia lub informację, że choroba nie poddaje się leczeniu przyczynowemu – warto to sprawdzić.
„Leczenie przyczynowe” to takie, które uderza w źródło choroby. W onkologii bywa to operacja czy chemioterapia prowadzona z zamiarem wyleczenia. Opieka paliatywna działa inaczej – łagodzi objawy.
Tu pojawia się częste nieporozumienie. Hospicjum bywa mylone z „poddaniem się”. To mit. Zespół dr Jennifer Temel z Massachusetts General Hospital pokazał to już w 2010 roku na łamach „New England Journal of Medicine”. Pacjentów z zaawansowanym rakiem płuca podzielono na dwie grupy. Jedna dostała opiekę paliatywną wcześnie, równolegle z leczeniem onkologicznym.
Ta grupa zgłaszała lepszą jakość życia i mniej objawów depresji. Co zaskakujące, żyła też dłużej — mediana wyniosła 11,6 wobec 8,9 miesiąca. Wniosek jest prosty. Skorzystanie z opieki paliatywnej nie oznacza rezygnacji. Jest wsparciem.
Dlatego jeśli lekarz kwalifikujący uzna to za zasadne, część leczenia objawowego może toczyć się równolegle z opieką onkologiczną.
Jakie dokumenty warto przygotować oprócz skierowania?
Samo skierowanie to podstawa. Poza nim przydają się dokumenty choroby. Chodzi o karty wypisowe ze szpitala, wyniki badań obrazowych (USG, tomografia) oraz wynik badania histopatologicznego.
Pomocne bywa przygotowanie kserokopii lub skanów. Oryginały zostają wtedy przy Tobie. Warto też spisać listę aktualnych leków z dawkami i porami przyjmowania. Zespół hospicjum szybciej ułoży wtedy plan łagodzenia objawów.
Niektóre ośrodki mają własne formularze zgłoszenia. Zwykle wysyłają je mailem lub udostępniają na stronie. Jeśli w chwili zgłoszenia czegoś brakuje, część placówek pozwala dosłać dokument po pierwszej wizycie.
Hospicjum domowe czy poradnia medycyny paliatywnej?
To dwie różne formy wsparcia. Poradnia medycyny paliatywnej działa jak zwykła poradnia specjalistyczna. Zgłaszają się do niej osoby w stanie względnie stabilnym, które mogą przyjechać lub przyjąć rzadszą wizytę w domu.
Hospicjum domowe to opieka intensywniejsza. Zespół dojeżdża do domu regularnie, a chory ma kontakt telefoniczny przez całą dobę. Ta forma jest dla osób, które potrzebują częstych wizyt i stałego nadzoru.
Tu wraca sprawa dwóch skierowań. Czas oczekiwania na poradnię bywa krótki, często od tygodnia do miesiąca. Na hospicjum domowe czeka się zwykle dłużej — od kilku tygodni do kilku miesięcy. Część rodzin zapisuje się więc do poradni na czas oczekiwania w kolejce do hospicjum. Pacjent nie zostaje wtedy bez pomocy.
Kiedy dom, a kiedy hospicjum stacjonarne?
Wiele hospicjów domowych oczekuje, że w domu jest przynajmniej jeden stały opiekun. To nie jest formalna złośliwość. Osoba leżąca lub niesamodzielna nie zaspokoi sama podstawowych potrzeb między wizytami zespołu.
Jeśli takiego opiekuna nie ma, warto rozważyć hospicjum stacjonarne. Zapewnia całodobową opiekę pielęgniarską oraz całodobowy dostęp do lekarza. Bywa też opcja pośrednia — tak zwana opieka wyręczająca. Pacjent trafia wtedy do hospicjum stacjonarnego na krótko, do 10 dni, by opiekun mógł odpocząć.
Wybór formy nie jest ostateczny. Stan zdrowia się zmienia i opieka może się do niego dopasować. Decyzję o przyjęciu do konkretnej formy podejmuje ostatecznie lekarz hospicjum, na podstawie oceny stanu chorego.
Co realnie obejmuje opieka hospicjum domowego?
Wizyty lekarskie odbywają się nie rzadziej niż dwa razy w miesiącu. Wizyty pielęgniarskie — nie rzadziej niż dwa razy w tygodniu. W razie potrzeby jest ich więcej. Do tego dochodzi kontakt telefoniczny przez całą dobę, siedem dni w tygodniu.
W ramach opieki lekarz ordynuje leki przeciwbólowe i inne łagodzące objawy. Hospicjum wypożycza też sprzęt: koncentrator tlenu, najczęściej też łóżko rehabilitacyjne, materac przeciwodleżynowy, ssak czy balkonik. Dostępne jest wsparcie psychologa — dla chorego i dla bliskich, także w okresie żałoby.
Domowa opieka paliatywna to łagodzenie bólu i innych objawów oraz szansa na spokojne odejście w domu.
Czego nie można łączyć z hospicjum domowym?
Tu kryje się częsta pułapka formalna. NFZ nie finansuje jednocześnie kilku zbliżonych świadczeń domowych. Hospicjum domowego nie łączy się z rehabilitacją domową ani pielęgniarską opieką długoterminową w domu. Możliwość korzystania z innych świadczeń domowych, w tym domowego leczenia tlenem, trzeba potwierdzić w hospicjum i właściwym oddziale NFZ. Powód jest prosty. Fundusz płaci za dany zakres opieki tylko raz.
Opieka hospicyjna nie odbiera pozostałych praw. Zachowujesz dostęp do lekarza rodzinnego, lekarzy specjalistów, pogotowia oraz nocnej i świątecznej opieki.
Ile się czeka i jak znaleźć placówkę na NFZ?
Placówkę można wyszukać samodzielnie. Na stronie NFZ działa wyszukiwarka miejsc udzielających świadczeń. Wystarczy wybrać z listy „hospicjum domowe” i swoje województwo. Zobaczysz adresy i dane kontaktowe ośrodków w okolicy.
Gdy masz już skierowanie, kolejny krok to kontakt z wybranym hospicjum. Zwykle padają pytania o PESEL, adres i telefon do opiekuna oraz krótki opis stanu zdrowia. Potem umawiana jest wizyta kwalifikacyjna w domu. Lekarz lub pielęgniarka ocenia stan chorego i wspólnie ustala się plan opieki.
Kolejki bywają różne w różnych regionach. Jeśli czas oczekiwania jest długi, warto wrócić do wcześniejszego pomysłu z poradnią medycyny paliatywnej jako pomostem. To sposób, by nie zostać z objawami samemu
Zgoda pacjenta i prawo do rezygnacji
Opieka hospicyjna jest dobrowolna. Objęcie nią wymaga świadomej zgody chorego. W przypadku dzieci decydują rodzice lub opiekunowie, a po ukończeniu 16 lat potrzebna jest także zgoda samego pacjenta.
Z opieki można zrezygnować w każdej chwili. To prawo pacjenta. Można też wrócić do niej później, jeśli sytuacja się zmieni.
Konkretne kroki
- Poproś o skierowanie lekarza, który zna Twoją historię choroby. Najlepiej lekarza rodzinnego, onkologa lub lekarza przy wypisie ze szpitala. Zapytaj wprost o skierowanie do hospicjum domowego.
- Rozważ poproszenie o dwa skierowania naraz — do hospicjum domowego i do poradni medycyny paliatywnej. Poradnia zapewni wsparcie, zanim ruszy opieka domowa.
- Zbierz dokumentację w jednym miejscu. Przydają się: karty wypisowe, opisy TK/USG, wynik histopatologiczny, aktualna lista leków z dawkami. Przygotuj kopie lub skany.
- Znajdź placówkę przez wyszukiwarkę NFZ. Wpisz „hospicjum domowe” i swoje województwo, spisz numery telefonów kilku ośrodków najbliżej domu.
- Zadzwoń i zgłoś pacjenta. Miej pod ręką PESEL, adres i telefon do opiekuna. Zapytaj o czas oczekiwania i formularz zgłoszenia.
- Spisz najpilniejsze problemy przed wizytą kwalifikacyjną. Ból, duszność, nudności, odleżyny, trudności z jedzeniem — ta lista pomoże zespołowi szybciej ułożyć plan.
- Ustal jedną osobę do kontaktu 24/7. Zespół hospicjum będzie miał wtedy jasny punkt zaczepienia w nagłych sytuacjach.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. O kwalifikacji do opieki paliatywnej i doborze leczenia decyduje lekarz, który zna aktualny stan zdrowia pacjenta. W sprawach medycznych warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub zespołem hospicjum.
Autor: Redakcja FAQRAK
Data aktualizacji: 14.10.2026
Bibliografia
- Temel JS, Greer JA, Muzikansky A, Gallagher ER, Admane S, Jackson VA, et al. Early palliative care for patients with metastatic non-small-cell lung cancer. N Engl J Med. 2010;363(8):733-742. doi:10.1056/NEJMoa1000678. PMID: 20818875.
- Gomes B, Calanzani N, Curiale V, McCrone P, Higginson IJ. Effectiveness and cost-effectiveness of home palliative care services for adults with advanced illness and their caregivers. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(6):CD007760. doi:10.1002/14651858.CD007760.pub2. PMID: 23744578.
- Ferrell BR, Temel JS, Temin S, Alesi ER, Balboni TA, Basch EM, et al. Integration of Palliative Care Into Standard Oncology Care: American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline Update. J Clin Oncol. 2017;35(1):96-112. doi:10.1200/JCO.2016.70.1474.
- Minister Zdrowia. Rozporządzenie z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz.U. 2013 poz. 1347, z późn. zm.). Elektroniczny tekst aktu: https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2013/1347/text.html [dostęp: 14.07.2026].
- Minister Zdrowia. Obwieszczenie z dnia 9 stycznia 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych oraz szczegółowego sposobu ich nadawania (Dz.U. 2019 poz. 173), załącznik nr 2: kod 2180 „Hospicjum domowe/Zespół domowej opieki paliatywnej”. https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2019/173/text.html [dostęp: 14.07.2026].
- Ministerstwo Zdrowia. Opieka paliatywna i hospicyjna w warunkach domowych. https://www.gov.pl/web/zdrowie/opieka-paliatywna-i-hospicyjna-w-warunkach-domowych [dostęp: 14.07.2026].
- Ministerstwo Zdrowia. Opieka paliatywna i hospicyjna w warunkach stacjonarnych. https://www.gov.pl/web/zdrowie/opieka-paliatywna-i-hospicyjna-w-warunkach-stacjonarnych [dostęp: 14.07.2026].
- Narodowy Fundusz Zdrowia. Gdzie się leczyć – Terminy leczenia. https://terminyleczenia.nfz.gov.pl/ [dostęp: 14.07.2026].
