W pigułce
- Wynik biopsji to dokument po diagnozie, określający biologiczny charakter raka żołądka.
- Klasyfikacja Lauréna: typ jelitowy (tworzący guz) i typ rozlany (rozproszony w tkance).
- „G” określa złośliwość komórek (od G1 – wolno rosnących, do G3 – szybko dzielących się).
- Oznaczenie HER2 jest kluczowe dla zastosowania leczenia celowanego.
- Status MSI i obecność białka PD-L1 decydują o możliwości podania immunoterapii.
- Dodatkowe badania (HER2, MSI, PD-L1) często można wykonać z wycinka pobranego wcześniej — bloczek parafinowy jest przechowywany co najmniej 20 lat. Jeśli jednak materiału jest za mało, konieczna może być powtórna gastroskopia.
Dwa oblicza choroby: typ jelitowy i typ rozlany
W 1965 roku fiński patolog Pekka Laurén stworzył klasyfikację, która opisuje dwa główne obrazy raka żołądka widoczne pod mikroskopem: typ jelitowy i typ rozlany. W wynikach spotyka się także typ mieszany (cechy obu naraz) oraz typ nieokreślony.
Typ jelitowy przypomina zbitą strukturę. Komórki trzymają się razem i tworzą wyraźnego guza. Ten rodzaj nowotworu często rozwija się na podłożu wieloletnich stanów zapalnych.
Typ rozlany zachowuje się inaczej. Komórki są luźno rozsiane, przypominają ziarna piasku ukryte w ścianie żołądka. Nie tworzą jednego guza, co czasem utrudnia ich wczesne wykrycie w gastroskopii. Znaczna część pacjentów z typem rozlanym dowiaduje się, że w ich wyniku widnieją tzw. komórki sygnetowate. Wiedza o typie nowotworu ułatwia chirurgom zaplanowanie marginesu cięcia podczas operacji.
Co oznacza litera „G”?
Litera „G” mówi jak bardzo komórki z guza przypominają jeszcze zdrową ścianę żołądka. G1 to komórki wciąż „porządnie ułożone”, G3 — takie, które straciły pierwotny wygląd i układ; G2 jest stanem pośrednim. „G” nie mierzy tempa wzrostu guza — do tego służy osobna ocena zaawansowania (TNM). W typie rozlanym, z komórkami sygnetowatymi, oddzielnego stopnia „G” często się nie podaje, bo ten rodzaj raka jest z założenia zaliczany do wysokiego stopnia.
Sam wynik „G” nie decyduje o tym, jaką chemioterapię otrzyma pacjent ani jak często będzie zgłaszał się na kontrole. O tym rozstrzygają przede wszystkim stopień zaawansowania choroby, ogólny stan zdrowia i wyniki badań molekularnych (HER2, MSI, PD-L1). „G” ma jednak konkretne zastosowanie: przy bardzo wczesnym raku, ograniczonym do powierzchownej warstwy błony śluzowej, dobrze zróżnicowany guz (G1 lub G2) można czasem usunąć w trakcie gastroskopii, bez otwierania brzucha.
Białko HER2: w poszukiwaniu molekularnego celu
HER2 to specjalne białko, które działa jak antena na powierzchni komórki. Odbiera ono sygnały nakazujące komórkom szybki wzrost. Zablokowanie tej „anteny” przynosi korzyści pacjentom. Jeśli wynik badania immunohistochemicznego (IHC) na obecność HER2 to 3+, oznacza to wynik dodatni. Przy wyniku 2+, lekarze zlecają dodatkowe badanie genetyczne (tzw. FISH), aby rozwiać wątpliwości.
U chorych na zaawansowanego raka żołądka — takiego, którego nie da się usunąć operacyjnie, lub z przerzutami — z dodatnim wynikiem HER2 do chemioterapii dodaje się lek celowany, trastuzumab. Wytyczne ASCO, aktualizowane na bieżąco, przewidują dodatkowo dołączenie immunoterapii, jeśli guz wykazuje ekspresję PD-L1. Jeśli natomiast planowana jest operacja, wynik HER2 nie zmienia jeszcze schematu leczenia okołooperacyjnego — oznacza się go jednak, bo ta informacja może być potrzebna później. Trastuzumab działa jak klucz dopasowany do jednego zamka: pasuje tylko wtedy, gdy komórka ma na powierzchni odpowiednią „dziurkę”, czyli białko HER2. Dlatego lek podaje się wyłącznie po potwierdzeniu wyniku dodatniego — u pozostałych chorych po prostu nie miałby na co zadziałać.
MSI, czyli usterka w komórkowej korekcie błędów
Nasze DNA nieustannie się kopiuje, a komórki posiadają system wyłapywania błędów w tym procesie. Czasami ten system ulega awarii, w medycynie określa się to jako dMMR (defekt naprawy DNA), co prowadzi do niestabilności mikrosatelitarnej, czyli MSI (Microsatellite Instability).
Wytyczne ESMO zwracają uwagę na coś nieoczywistego: u chorych z wysokim MSI chemioterapia podawana przed operacją i po niej nie przyniosła w badaniach dodatkowego wydłużenia życia — a jednocześnie sama choroba w tej grupie rokuje lepiej niż przeciętnie. Nie znaczy to jednak, że chemioterapia jest u tych osób zbędna. Jeśli guz trzeba zmniejszyć, żeby dało się go bezpiecznie usunąć, wytyczne wskazują konkretny schemat leczenia. To sytuacja podobna do dodatkowego ubezpieczenia: czasem nie widać, żeby dopłata cokolwiek zmieni w ryzyku— ale decyzję i tak jest indywidualna. Wynik MSI to temat do rozmowy z onkologiem, a nie gotowa odpowiedź.
PD-L1: jak nowotwór oszukuje układ odpornościowy
Nasz układ odpornościowy dysponuje „strażnikami”, którzy patrolują organizm w poszukiwaniu intruzów. Komórki nowotworowe czasem produkują białko PD-L1, które działa jak fałszywy dowód tożsamości. Kiedy strażnik widzi to białko, uznaje komórkę za bezpieczną i odchodzi. Wynik badania na obecność PD-L1 podaje się najczęściej za pomocą wskaźnika CPS (Combined Positive Score).
W badaniu KEYNOTE-859, opublikowanym w 2023 roku, sprawdzano dodanie immunoterapii (pembrolizumabu) do chemioterapii u chorych na zaawansowanego raka żołądka i połączenia żołądkowo-przełykowego z ujemnym wynikiem HER2. Dodanie immunoterapii wydłużyło życie, ale skala korzyści zależała od wyniku PD-L1: w całej badanej grupie mediana przeżycia wzrosła z 11,5 do 12,9 miesiąca, natomiast u chorych z CPS wynoszącym co najmniej 10 — z 11,8 do 15,7 miesiąca. U osób z CPS poniżej 1 przewagi nie zaobserwowano. Jak każde leczenie, immunoterapia ma również działania niepożądane, dlatego decyzję podejmuje się indywidualnie, ważąc oczekiwany zysk i ryzyko.
Program lekowy i warunki wejścia
Nowoczesne leczenie zaawansowanego raka żołądka jest w Polsce finansowane w ramach programu lekowego B.58 „Leczenie chorych na raka przełyku, połączenia żołądkowo-przełykowego i żołądka”. Żeby do niego wejść, trzeba spełnić kilka warunków jednocześnie: mieć odpowiedni wynik badania molekularnego (HER2, PD-L1 lub MSI), właściwe rozpoznanie i stopień zaawansowania choroby, wystarczająco dobry stan ogólny oraz prawidłowe wyniki podstawowych badań krwi. Kwalifikacji dokonuje ośrodek, który ma z NFZ umowę na prowadzenie programu. Lista leków i kryteriów zmienia się kilka razy w roku, więc warto zapytać lekarza o to co obowiązuje w danym momencie.Dlatego tak ważne jest wykonanie pełnego profilowania guza.
Zdarza się, że podstawowy wynik biopsji z gastroskopii zawiera tylko potwierdzenie diagnozy i klasyfikację Lauréna. Oznaczenie statusu HER2, MSI czy PD-L1 bywa zlecane przez onkologa na późniejszym etapie. Materiał pobrany podczas biopsji jest przechowywany w zakładzie patomorfologii w postaci tzw. bloczków parafinowych. Bloczki parafinowe są archiwizowane w zakładzie patomorfologii przez co najmniej 20 lat, więc w większości przypadków lekarz może zlecić dodatkowe badania z materiału już pobranego, bez powtarzania gastroskopii. Nie zawsze jest to jednak możliwe. Jeśli materiału jest za mało albo nie nadaje się do konkretnego badania, onkolog zaproponuje ponowną gastroskopię z pobraniem nowych wycinków.
Rozmowa o wyniku biopsji
Otrzymanie wyniku z dużą ilością medycznych pojęć budzi niepokój. Wielu pacjentów czuje się zagubionych, próbując samodzielnie tłumaczyć skomplikowane terminy z wyszukiwarką internetową. Warto pamiętać, że interpretacja biopsji to proces, który łączy suche dane z ogólnym stanem zdrowia danej osoby. Podczas wizyty u onkologa to właśnie ten wynik staje się podstawą do ułożenia planu działania. Świadomość tego, co oznaczają poszczególne parametry, ułatwia zadawanie trafnych pytań. Pomocne bywa przygotowanie listy wątpliwości na kartce, aby stres w gabinecie nie przysłonił najważniejszych kwestii i abyśmy mogli zadać przygotowane pytania.
Konkretne Kroki
- Skompletuj dokumentację. Poproś o wydruk wyniku badania histopatologicznego. Warto poprosić o dwie kopie – jedną dla onkologa, drugą do domowego segregatora medycznego.
- Sprawdź obecność oznaczeń. Przeczytaj wynik i poszukaj symboli: HER2, MSI (lub dMMR) oraz PD-L1. Jeśli ich tam nie ma, zanotuj to jako pytanie na wizytę u specjalisty klinicznego.
- Zapytaj o zbadanie materiału. Jeśli w wyniku brakuje badań molekularnych, zapytaj lekarza: „Czy będą dodatkowe badanie bloczków pod kątem leczenia celowanego i immunoterapii?”.
- Zadbaj o wsparcie. Omówienie diagnozy bywa przytłaczające. Część pacjentów decyduje się zabrać ze sobą osobę towarzyszącą, która pomoże zanotować wnioski z interpretacji wyniku.
Autor: Redakcja FAQRAK
Weryfikacja merytoryczna: Dr n. med. Dariusz Godlewski
Data aktualizacji: 15.10.2026
Prezentowane informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady medycznej. Każdy wynik badania histopatologicznego i molekularnego wymaga indywidualnej interpretacji przez lekarza onkologa prowadzącego leczenie.
Bibliografia
- Laurén, P. (1965). The two histological main types of gastric carcinoma: diffuse and so-called intestinal-type carcinoma. An attempt at a histo-clinical classification. Acta Pathologica et Microbiologica Scandinavica, 64(1), 31–49. https://doi.org/10.1111/apm.1965.64.1.31
- Bang, Y. J., Van Cutsem, E., Feyereislova, A., et al. (2010). Trastuzumab in combination with chemotherapy versus chemotherapy alone for treatment of HER2-positive advanced gastric or gastro-oesophageal junction cancer (ToGA): a phase 3, open-label, randomised controlled trial. The Lancet, 376(9742), 687–697. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)61121-X
- Bartley, A. N., Washington, M. K., Colasacco, C., et al. (2017). HER2 Testing and Clinical Decision Making in Gastroesophageal Adenocarcinoma: Guideline From the College of American Pathologists, American Society for Clinical Pathology, and the American Society of Clinical Oncology. Journal of Clinical Oncology, 35(4), 446–464. https://doi.org/10.1200/JCO.2016.69.4836
- Pietrantonio, F., Miceli, R., Raimondi, A., et al. (2019). Individual Patient Data Meta-Analysis of the Value of Microsatellite Instability As a Biomarker in Gastric Cancer. Journal of Clinical Oncology, 37(35), 3392–3400. https://doi.org/10.1200/JCO.19.01124
- Lordick, F., Carneiro, F., Cascinu, S., et al. (2022). Gastric cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Annals of Oncology, 33(10), 1005–1020. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2022.07.004
- Rha, S. Y., Oh, D.-Y., Yañez, P., et al. (2023). Pembrolizumab plus chemotherapy versus placebo plus chemotherapy for HER2-negative advanced gastric cancer (KEYNOTE-859): a multicentre, randomised, double-blind, phase 3 trial. The Lancet Oncology, 24(11), 1181–1195. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(23)00515-6
- Shah, M. A., Kennedy, E. B., Alarcon-Rozas, A. E., et al. (2023). Immunotherapy and Targeted Therapy for Advanced Gastroesophageal Cancer: ASCO Guideline. Journal of Clinical Oncology, 41(7), 1470–1491. https://doi.org/10.1200/JCO.22.02331
- Shah, M. A., Kennedy, E. B., Deighton, D., et al. (2026). Immunotherapy and Targeted Therapy for Advanced Gastroesophageal Cancer: ASCO Guideline Update. Journal of Clinical Oncology, 44(12), 1145–1165. https://doi.org/10.1200/JCO-25-02958
- WHO Classification of Tumours Editorial Board (2019). Digestive System Tumours (WHO Classification of Tumours, 5th ed., Vol. 1). Lyon: International Agency for Research on Cancer.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2017 r. w sprawie standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej w dziedzinie patomorfologii (Dz.U. 2017 poz. 2435), § 4. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170002435
- Ministerstwo Zdrowia. Program lekowy B.58 „Leczenie chorych na raka przełyku, połączenia żołądkowo-przełykowego i żołądka (ICD-10: C15–C16)” – załącznik B do aktualnego obwieszczenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. https://www.gov.pl/web/zdrowie
