W pigułce
- Konsylium onkologiczne to narada kilku lekarzy różnych specjalizacji, którzy wspólnie ustalają plan leczenia (wielodyscyplinarny zespół terapeutyczny, MDT).
- W Polsce skład jest określony przepisami: co najmniej onkolog kliniczny, radioterapeuta i chirurg, często też patomorfolog, radiolog i koordynator.
- Badania (m.in. zespołu dr. Freytaga z 2020 r.) wskazują, że omówienie przypadku przez zespół wiąże się z dłuższym przeżyciem. Pracę w zespole zalecają NCCN, ASCO i ESMO.
- Konsylium pojawia się w ramach szybkiej ścieżki onkologicznej (karta DiLO), po zakończeniu diagnostyki.
- Konsylium proponuje plan, ale ostateczną zgodę wyrażasz Ty.
- Masz prawo do przystępnej informacji, do dokumentacji oraz do drugiej opinii w innym ośrodku.
Konsylium onkologiczne to spotkanie kilku lekarzy różnych specjalizacji. Wspólnie analizują Twój przypadek. Razem ustalają plan leczenia. W języku medycznym nazywa się to wielodyscyplinarnym zespołem terapeutycznym (z angielskiego Multidisciplinary Team, w skrócie MDT). Chirurg patrzy na guza z perspektywy operacji. Radioterapeuta — z perspektywy napromieniania. Onkolog kliniczny — z perspektywy leków. Konsylium zbiera te spojrzenia w jednym miejscu.
Nowotwór rzadko da się leczyć w jeden sposób. Często łączy się kilka metod naraz. Czasem potrzebna jest operacja. Czasem radioterapia. Czasem leki — chemioterapia, immunoterapia lub leczenie celowane.
Kto siedzi przy stole — skład konsylium
W Polsce, skład konsylium jest określony przepisami. Plan leczenia ustala zespół złożony co najmniej z trzech lekarzy. W zespole są zwykle:
- Onkolog kliniczny — specjalista od leczenia lekami (chemioterapia, immunoterapia, leczenie celowane).
- Radioterapeuta (specjalista radioterapii onkologicznej) — specjalista od leczenia promieniowaniem.
- Chirurg onkologiczny lub ogólny — a przy niektórych nowotworach inny chirurg, dobrany do lokalizacji guza (np. ginekolog onkologiczny, urolog).
Do tego grona często dołączają inni specjaliści. Patomorfolog, radiolog czasem kardiolog, czasem obecny jest psycholog czy fizjoterapeuta. W konsylium uczestniczy też koordynator onkologiczny. Często jest to pielęgniarka lub przeszkolony pracownik.
Decyzja zespołu lepsza niż opinia jednego lekarza
Zespół dr. Mishy Freytaga z Uniwersytetu w Bonn przeanalizował w 2020 roku dane 454 pacjentów z 66 różnymi typami nowotworów (publikacja w czasopiśmie BMC Cancer). Porównano osoby, których przypadek omówiono na konsylium, z osobami, których przypadku nie omawiano. Chorzy, których przypadek przedyskutowano na trzech lub więcej konsyliach, żyli dłużej niż ci, których przypadku nie omawiano wcale. Podobne sygnały płyną z innych badań. Praca w wielodyscyplinarnym zespole nie jest polskim wymysłem. Zalecają ją duże organizacje onkologiczne, takie jak NCCN, ASCO i ESMO.
Konsylium a karta DiLO
W Polsce, konsylium jest częścią tzw. szybkiej ścieżki onkologicznej. Jej sercem jest karta DiLO (Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego), która otwiera drogę do badań bez zwykłych limitów i kolejek. Szybka ścieżka onkologiczna ma ramy czasowe. Diagnostyka wstępna powinna zająć do 28 dni. Pogłębiona — do 21 dni. Po zebraniu konsylium leczenie powinno ruszyć w ciągu 14 dni od jego decyzji. Konsylium pojawia się więc po zakończeniu diagnostyki, gdy znany jest już typ nowotworu i stopień zaawansowania. Dopiero z tą wiedzą zespół układa plan leczenia.
Czy mogę być na konsylium i kto przekaże mi decyzję
Konsylium zwykle jest naradą specjalistów i często odbywa się bez pacjenta. Możesz jednak zapytać, czy możesz w nim uczestniczyć albo czy lekarz lub koordynator przekaże zespołowi Twoje pytania i sprawy dla Ciebie ważne. Niezależnie od formy narady masz prawo dostać zrozumiałe wyjaśnienie decyzji, kopię dokumentacji i samodzielnie zdecydować, czy zgadzasz się na proponowane leczenie.
W większości przypadków decyzję przekazuje Ci później lekarz prowadzący lub koordynator. To moment, w którym dowiadujesz się, co zespół zaproponował i dlaczego. Konsylium proponuje plan. To rekomendacja, którą masz prawo zrozumieć, dopytać i przemyśleć, zanim się na nią zgodzisz. Ostateczną zgodę na leczenie wyrażasz Ty.
Masz prawo do przystępnej informacji, czyli takiej którą zrozumiesz. Dotyczy to rozpoznania, proponowanych i możliwych metod leczenia, dających się przewidzieć następstw oraz rokowania. Jeśli czujesz, że tłumaczenie było zbyt szybkie lub zbyt zawiłe, możesz poprosić o powtórzenie. To nie jest naprzykrzanie się. Masz też prawo przedstawić lekarzowi swoje zdanie. I prawo do swojej dokumentacji medycznej, w tym do kopii protokołu konsylium.
O co warto zapytać, zanim się zgodzisz:
- Jaki jest cel tego leczenia? Czy celem jest wyleczenie, czy raczej zatrzymanie choroby i dobre samopoczucie na dłużej?
- Czy są inne możliwości? Czasem istnieje więcej niż jedna sensowna droga. Warto zapytać, dlaczego zespół wybrał akurat tę.
- Jakich skutków ubocznych można się spodziewać? I jak długo zwykle trwają.
- Jak leczenie wpłynie na moją codzienność? Pracę, prowadzenie auta, opiekę nad dziećmi.
- Czy leczenie może wpłynąć na płodność? To pytanie bywa pomijane, a u młodszych osób potrafi mieć ogromne znaczenie. Część metod zabezpieczenia płodności warto rozważyć jeszcze przed startem terapii.
- Czy są dla mnie badania kliniczne? Bywają opcją, gdy standardowe leczenie nie wystarcza lub gdy testuje się nowe terapie.
- Ile mam czasu na decyzję? W onkologii czas bywa istotny, ale w wielu sytuacjach jest go dość, by spokojnie pomyśleć i dopytać.
Druga opinia — masz do niej prawo
Masz prawo zasięgnąć drugiej opinii w innym ośrodku. Ponieważ karta DiLO jest Twoją własnością i da się ją przenosić, droga formalna jest możliwa. Masz też prawo do kopii swojej dokumentacji, którą zabierzesz do innego lekarza.
Część pacjentów obawia się, że prośba o drugą opinię urazi prowadzącego lekarza. W praktyce dobrzy specjaliści traktują to spokojnie — to normalny element opieki. Można powiedzieć wprost: „Zależy mi na pewności co do tak ważnej decyzji, dlatego chciałbym skonsultować się jeszcze w innym miejscu”.
Konkretne kroki
- Poznaj swojego koordynatora. Zapytaj w rejestracji lub na oddziale, kto jest Twoim koordynatorem onkologicznym i jak się z nim kontaktować. To Twój główny punkt kontaktu w razie pytań.
- Przygotuj kartkę z pytaniami przed rozmową. Zapisz pytania, które są dla Ciebie najważniejsze — o cel leczenia, skutki uboczne i wpływ na codzienność.
- Weź na rozmowę bliską osobę. Dwie pary uszu wychwycą więcej niż jedna.
- Poproś o protokół konsylium. Masz prawo do kopii swojej dokumentacji medycznej. Protokół przyda się, jeśli zdecydujesz się na drugą opinię.
- Rozważ drugą opinię, jeśli czujesz taką potrzebę. Karta DiLO jest Twoją własnością i można ją przenieść do innego ośrodka. Kopia dokumentacji ułatwi konsultację gdzie indziej.
- Zapytaj wprost o czas na decyzję. Dowiesz się, ile realnie masz czasu na przemyślenie planu.
- Jeśli nie rozumiesz — poproś o powtórzenie. Masz prawo do przystępnej informacji. Zdanie „proszę wyjaśnić mi to prościej” jest w pełni na miejscu.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje rozmowy z lekarzem. Każdy przypadek jest inny, a decyzje o leczeniu warto omówić z lekarzem prowadzącym oraz zespołem, który zna Twoją pełną dokumentację.
Autor: redakcja FAQRAK
Data aktualizacji: 07.10.2026
Bibliografia
● Freytag M., Herrlinger U., Hauser S. i wsp. (2020). Higher number of multidisciplinary tumor board meetings per case leads to improved clinical outcome. BMC Cancer, 20, 355. https://doi.org/10.1186/s12885-020-06809-1
● Engelhardt M., Ihorst G., Schumacher M. i wsp. (2021). Multidisciplinary tumor boards and their analyses: the yin and yang of outcome measures. BMC Cancer, 21, 314. https://doi.org/10.1186/s12885-021-07878-6
● Lindblad M., Jestin C., Linder G. i wsp. (2024). Multidisciplinary team meetings improve survival in patients with esophageal cancer. Diseases of the Esophagus, 37(11), doae061. https://doi.org/10.1093/dote/doae061
● Selby P., Popescu R., Lawler M., Butcher H., Costa A. (2019). The Value and Future Developments of Multidisciplinary Team Cancer Care. ASCO Educational Book, 39, 332–340. https://doi.org/10.1200/EDBK_236857
● Taberna M., Gil Moncayo F., Jané-Salas E. i wsp. (2020). The Multidisciplinary Team (MDT) Approach and Quality of Care. Frontiers in Oncology, 10, 85. https://doi.org/10.3389/fonc.2020.00085
● Pillay B., Wootten A. C., Crowe H. i wsp. (2016). The impact of multidisciplinary team meetings on patient assessment, management and outcomes in oncology settings: A systematic review of the literature. Cancer Treatment Reviews, 42, 56–72. https://doi.org/10.1016/j.ctrv.2015.11.007
● Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 581, z późn. zm.).
● Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 870, z późn. zm.), w szczególności przepisy dotyczące wielodyscyplinarnego zespołu terapeutycznego w ramach pakietu onkologicznego.
● Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz.U. 2023 poz. 1955).
● Pacjent.gov.pl. Pacjenci z podejrzeniem choroby nowotworowej, czyli pakiet onkologiczny. https://pacjent.gov.pl/artykul/pacjenci-z-podejrzeniem-choroby-nowotworowej
● Pacjent.gov.pl. Poznaj swoje prawa. https://pacjent.gov.pl/poznaj-swoje-prawa
● Rzecznik Praw Pacjenta. Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi. https://www.gov.pl/web/rpp/najczesciej-zadawane-pytania-i-odpowiedzi
● Rzecznik Praw Pacjenta. Sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza. https://www.gov.pl/web/rpp/sprzeciw-wobec-opiniiorzeczenia-lekarza
● Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw (informacja z 26 maja 2026 r.). https://www.gov.pl/web/premier/projekt-o-zmianie-ustawy-krajowej-sieci-onkologicznej-oraz-niektorych-innych-ustaw
● National Cancer Institute. Memory or Concentration Problems and Cancer Treatment. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/memory
● Nguyen M. H., Smets E. M. A., Bol N. i wsp. (2019). Fear and forget: how anxiety impacts information recall in newly diagnosed cancer patients visiting a fast-track clinic. Acta Oncologica, 58(2), 182–188. https://doi.org/10.1080/0284186X.2018.1512156
