W pigułce
- Karta DiLO to podejrzenie, nie diagnoza – i przepustka do ścieżki bez limitów NFZ.
- Wystawia ją lekarz POZ, specjalista lub lekarz w szpitalu. Nie wystawia jej prywatny gabinet.
- Z kartą zgłaszasz się do placówki z pakietem onkologicznym (zielone logo, lista na stronie NFZ).
- Terminy: 28 dni diagnostyka wstępna, 21 dni pogłębiona, 7 tygodni do rozpoznania, 14 dni do startu leczenia po konsylium.
- Decyzję o leczeniu podejmuje konsylium lekarzy.
- Gdy terminy się sypią: koordynator, inna placówka albo Rzecznik Praw Pacjenta (800 190 590).
- Psychoonkolog jest częścią opieki, a nie luksusem.
Karta DiLO nie oznacza, że masz raka. Oznacza, że lekarz chce to sprawdzić — poza kolejką i bez limitów NFZ. To dokument, który otwiera tzw. szybką ścieżkę onkologiczną.
Czym jest karta DiLO?
Pełna nazwa to Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego. Karta to nie diagnoza, to uzasadnione podejrzenie nowotworu wynikające z objawów i wstępnych badań. Karta zastępuje zwykłe skierowanie i jednocześnie uruchamia w systemie konkretne terminy i uprawnienia. Dokument jest Twoją własnością. To Ty go nosisz między placówkami i lekarzami. W karcie kolejni specjaliści zapisują przebieg diagnostyki i leczenia.
Karta DiLO obowiązuje w całej Polsce. Działa jednak tylko w placówkach, które mają z NFZ podpisany kontrakt na pakiet onkologiczny.
Dlaczego czas naprawdę ma znaczenie
Szybka ścieżka nie jest formalnością wymyśloną dla wygody urzędników. Stoi za nią twarda biologia. Pokazał to duży przegląd badań zespołu dr. Timothy’ego Hanny, opublikowany w „BMJ” w 2020 roku. Naukowcy zebrali dane ponad 1,2 miliona pacjentów z siedmioma typami nowotworów. W przeglądzie Hanny i wsp. każde 4 tygodnie opóźnienia w rozpoczęciu leczenia wiązały się z wyższym ryzykiem zgonu w większości analizowanych sytuacji klinicznych. Najbardziej spójne wyniki dotyczyły leczenia operacyjnego, gdzie wzrost względnego ryzyka wynosił zwykle około 6–8% na każde 4 tygodnie. W innych rodzajach terapii wyniki były bardziej zróżnicowane, ale ogólny wniosek pozostaje jasny: w onkologii niepotrzebna zwłoka może pogarszać rokowanie.
Dlatego terminy w karcie DiLO chronią realne okno czasowe, a nie papierowy harmonogram.
Kto może Ci wystawić kartę DiLO
Kartę DiLO wystawia lekarz, gdy podejrzewa lub stwierdza nowotwór złośliwy. Może to zrobić Twój lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), czyli lekarz rodzinny, lekarz specjalista w poradni (AOS) lub w szpitalu. Ścieżek wejścia jest więc kilka.
Warto wiedzieć, że Karty DiLO nie wystawia się w prywatnym gabinecie. Prywatny lekarz może natomiast skierować Cię do placówki, która to zrobi w ramach NFZ.
Pierwszy ruch: gdzie się z nią zgłosić
Z kartą w ręku kolejny krok to zgłoszenie się do placówki realizującej pakiet onkologiczny. Zwykle jest to poradnia specjalistyczna (AOS). Takie miejsca można rozpoznać po zielonym logo „Szybka terapia onkologiczna” przy wejściu. Listę placówek prowadzi też NFZ.
Pomocne bywa wykonanie kilku telefonów przed wizytą. Część pacjentów dzwoni do dwóch–trzech ośrodków. Masz prawo wybrać placówkę. Karta nie przywiązuje Cię do jednego adresu na zawsze. Jeśli kolejka w jednym miejscu jest długa, można sprawdzić inne.
Terminy, które działają na Twoją korzyść
System opisuje szybką ścieżkę onkologiczną konkretnymi ramami czasowymi. Pierwszy etap to diagnostyka wstępna. Jej cel to potwierdzenie lub wykluczenie nowotworu. System przewiduje na nią do 28 dni od wpisania na listę. Jeśli podejrzenie się potwierdzi, rusza diagnostyka pogłębiona. Tu lekarze ustalają typ nowotworu, jego stopień zaawansowania i ewentualne przerzuty. Na ten etap przewidziano do 21 dni. Razem od zgłoszenia do rozpoznania ma minąć maksymalnie 7 tygodni (czyli 49 dni). Po decyzji konsylium leczenie ma się rozpocząć w ciągu 14 dni. Te liczby to Twój punkt odniesienia. Jeśli daty się przesuwają, masz konkretny argument w rozmowie z koordynatorem.
Konsylium i koordynator — kto teraz czuwa
Decyzji o leczeniu nie podejmuje jeden lekarz. Robi to konsylium — zespół specjalistów różnych dziedzin (np. chirurg, onkolog, radioterapeuta). Placówka wyznacza też koordynatora pakietu onkologicznego. To osoba, która pilnuje terminów i prowadzi Cię między badaniami. Rola koordynatora nie jest dekoracyjna. Pokazuje to przegląd badań zespołu prof. Raymonda Chana z 2023 roku w „CA: A Cancer Journal for Clinicians”. Tego typu opieka (tzw. patient navigation) skraca czas od rozpoznania do leczenia i poprawia jakość życia chorych.
Sam pomysł takiej opieki ma już historię. Stworzył ją w latach 90. w Harlemie dr Harold Freeman. W jego programie pięcioletnie przeżycie kobiet z rakiem piersi wzrosło z 39% do 70% — głównie dzięki usuwaniu barier i skracaniu opóźnień.
Co to dla Ciebie znaczy? Koordynator to Twoje prawo. Warto poprosić o jego dane kontaktowe już na pierwszej wizycie.
Co, jeśli terminy nie są dotrzymywane
System bywa zawodny, a opóźnienia się zdarzają. Według danych przytaczanych przez Ministerstwo Zdrowia i Onkofundację Alivia, około 30% pacjentów miało diagnostykę po terminie. Masz konkretne wyjścia jeśli spotkało to Ciebie. Pierwsze to rozmowa z koordynatorem w placówce. To jego zadanie, by ruszyć utknięty proces. Drugie to Rzecznik Praw Pacjenta. Bezpłatna infolinia działa pod numerem 800 190 590. Można tam zgłosić, że terminy szybkiej ścieżki nie są dotrzymywane.
Część pacjentów decyduje się też sprawdzić terminy w innej placówce z kontraktem na pakiet onkologiczny. Karta DiLO daje taką swobodę.
Karta zgubiona, leczenie w innym mieście, e-DiLO
Zgubienie lub zniszczenie karty nie wymaga wystawiania jej od zera w trybie podejrzenia. Placówka prowadząca leczenie może wystawić jej duplikat.
Leczenie w innym mieście jest możliwe. Karta działa w całej Polsce, w każdej placówce z odpowiednim kontraktem.
Trwa wdrażanie elektronicznej karty DiLO (e-DiLO). Zgodnie z projektowanymi zmianami papierowa karta ma funkcjonować w okresie przejściowym do końca 2026 roku, a od 2027 roku planowane jest przejście na rozwiązanie elektroniczne. Ponieważ to zmiana organizacyjno-prawna, warto sprawdzać aktualne zasady w placówce, NFZ lub na pacjent.gov.pl.
Życie obok formalności
Diagnostyka pochłania uwagę i siły. Niepewność między badaniami bywa wyczerpująca bardziej niż sama diagnoza. To powszechne doświadczenie, nie oznaka słabości.
Wsparcie psychologiczne jest ważną częścią opieki onkologicznej. W wielu ośrodkach można skorzystać z pomocy psychologa lub psychoonkologa, często bezpłatnie w ramach świadczeń NFZ. Warto zapytać koordynatora albo rejestrację, gdzie i jak umówić taką konsultację.
Pomocne bywa też niezostawanie z tym w pojedynkę. Wielu chorych prosi bliską osobę, by towarzyszyła na wizytach i pomagała zapamiętać informacje.
Konkretne kroki
Kilka rzeczy, które można zrobić zaraz po otrzymaniu karty:
- Sprawdź placówki z pakietem onkologicznym w swojej okolicy. Lista jest na stronie NFZ, a placówki mają zielone logo „Szybka terapia onkologiczna” przy wejściu.
- Wykonaj telefony do różnych poradni i zapytaj o najbliższy termin diagnostyki wstępnej. Karta DiLO pozwala wybrać miejsce z krótszą kolejką.
- Zapisz datę wpisania na listę. Od niej liczy się 28 dni na diagnostykę wstępną i 7 tygodni do rozpoznania.
- Poproś o dane koordynatora pakietu onkologicznego na pierwszej wizycie. To Twoja osoba kontaktowa, gdy coś się przeciąga.
- Zachowaj kartę i wyniki w jednym miejscu (np. teczce lub folderze w telefonie).
- Zapisz numer Rzecznika Praw Pacjenta: 800 190 590. Przyda się, jeśli terminy szybkiej ścieżki nie będą dotrzymywane.
- Rozważ zapytanie o psychoonkologa w placówce. Wsparcie psychologiczne jest częścią opieki onkologicznej, nie dodatkiem.
- Rozważ poproszenie bliskiej osoby, aby towarzyszyła Ci na wizytach.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Decyzje dotyczące diagnostyki i leczenia warto omawiać ze swoim lekarzem prowadzącym oraz zespołem opieki onkologicznej.
Autor: Redakcja FAQRAK
Data aktualizacji: 01.10.2026
Bibliografia
• Hanna T.P., King W.D., Thibodeau S., Jalink M., Paulin G.A., Harvey-Jones E., O’Sullivan D.E., Booth C.M., Sullivan R., Aggarwal A., Mortality due to cancer treatment delay: systematic review and meta-analysis, BMJ 2020;371:m4087. doi:10.1136/bmj.m4087.
• Chan R.J., Milch V.E., Crawford-Williams F., Agbejule O.A., Joseph R., Johal J., Dick N., Wallen M.P., Ratcliffe J., Agarwal A., Nekhlyudov L., Tieu M., Al-Momani M., Turnbull S., Sathiaraj R., Keefe D., Hart N.H., Patient navigation across the cancer care continuum: An overview of systematic reviews and emerging literature, CA: A Cancer Journal for Clinicians 2023;73(6):565–589. doi:10.3322/caac.21788.
• Freeman H.P., Rodriguez R.L., History and principles of patient navigation, Cancer 2011;117(15 Suppl):3539–3542. doi:10.1002/cncr.26262.
• Narodowy Portal Onkologiczny / Pacjent.gov.pl, Dostałem/-am kartę DiLO i co dalej?, opublikowano 10.05.2025, dostęp: 18.06.2026.
• Pacjent.gov.pl, Pacjenci z podejrzeniem choroby nowotworowej, dostęp: 18.06.2026.
• Narodowy Fundusz Zdrowia / Pacjent.gov.pl, Badaj się – nowotwory złośliwe tego nie lubią!, zmodyfikowano 14.10.2024, dostęp: 18.06.2026.
• Stanek-Misiąg E., Jak przebiega szybka ścieżka onkologiczna?, Medycyna Praktyczna / mp.pl, 27.11.2019, dostęp: 18.06.2026.
• Najwyższa Izba Kontroli, Leczenie onkologiczne. Informacja o wynikach kontroli, 2024, dostęp: 18.06.2026.
• Onkofundacja Alivia, Karta DiLO w praktyce: ilu pacjentów naprawdę korzysta z przyspieszonej ścieżki onkologicznej?, 12.03.2026, dostęp: 18.06.2026.
• Centrum e-Zdrowia, Karta diagnostyki i leczenia onkologicznego e-DILO – cyfrowe rozwiązanie dla pacjentów i lekarzy, 19.11.2025, dostęp: 18.06.2026.
• Sejm RP, Druk nr 2643 – projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw, 27.05.2026, dostęp: 18.06.2026 (źródło kontekstu legislacyjnego dotyczącego e-DiLO, nie poradnik dla pacjenta).
